ΕΙΔΙΚΉ ΈΚΘΕΣΗ ΈΤΟΥΣ 2018 19 2.γ. Ειδικά θέματα που αναδείχθηκαν κατά το 2018 2.γ.1. Κίνδυνος επανάληψης φαινομένων υπερπληθυσμού Σε προηγούμενες εκθέσεις του, ο ΕΜΠ επεσήμαινε μεν το γεγονός ότι είχαν παύσει να παρατηρούνται ακραία φαινόμενα υπερπληθυσμού, και πάντως ότι το σύνολο των κρατουμένων στη χώρα δεν υπερέβαινε την προβλεπόμενη χωρητικότητα, ταυτόχρονα, όμως, προειδοποιούσε ότι οι νομοθετικές λύσεις της έκτακτης αποσυμφόρησης των φυλακών δεν πρέπει να εμπεδωθούν ως πάγια τακτική αντιμετώπισης του ζητήματος, αν δεν συνοδεύονται πρωτίστως από συνολικότερες παρεμβάσεις στο σύστημα απονομής ποινικής δικαιοσύνης, ιδίως στα πεδία της θέσπισης ποινών και της εφαρμογής τους. Τα ευρήματα του 2018 φαίνεται να επαληθεύουν εκείνη την προειδοποίηση, καθώς σε σημαντικό αριθμό καταστημάτων κράτησης το φαινόμενο του υπερπληθυσμού επανέρχεται. Ήδη παρατηρούνται θεαματικές υπερβάσεις στα Καταστήματα Κράτησης Κέρκυρας (προβλεπόμενες θέσεις 138, κρατούμενοι τη μέρα της αυτοψίας 194), Τρίπολης (θέσεις 64, κρατούμενοι 118), Ναυπλίου (θέσεις 273, κρατούμενοι 351), Κω (θέσεις 56, κρατούμενοι 105) και Χαλκίδας (θέσεις 127, κρατούμενοι 179), καθώς και σχετικά διαχειρίσιμες υπερβάσεις στα Καταστήματα Κράτησης Πάτρας (θέσεις 446, κρατούμενοι 504) και Λάρισας (θέσεις 554, κρατούμενοι 567). Οι πραγματικές συνέπειες του υπερπληθυσμού είναι ιδιαιτέρως ορατές σε μικρές φυλακές χωρίς περιθώρια αξιοποίησης συμπληρωματικών χώρων, όπως στις περιπτώσεις των Καταστημάτων Κράτησης Χαλκίδας και Τρίπολης όπου οι ασφυκτικές συνθήκες διαβίωσης στους θαλάμους αποκλείουν κάθε μορφή ιδιωτικότητας και αποκλίνουν από τα ελάχιστα όρια χώρου ανά κρατούμενο σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Γενικεύοντας, ο ΕΜΠ διαπιστώνει ότι, ενώ οι συνέπειες των αποσυμφορητικών πολιτικών –που ξεκίνησαν με το ν. 4322/2015 και στη συνέχεια παρατάθηκαν διαδοχικά με τους ν. 4356/2015, 4411/2016, 4489/2017 και 4571/2018 – οδήγησαν, αρχικά, σε αξιοσημείωτη μείωση του συνολικού αριθμού των κρατουμένων και, μάλιστα, σημαντικά κατώτερο από το διαθέσιμο αριθμό θέσεων (συγκεκριμένα: από 11.798 άτομα την 1.1.2015 σε 9.611 την 1.1.2016 και σε 9.560 την 1.1.2017 για 9.815 θέσεις), εντούτοις, μετά από τρία χρόνια, παρατηρήθηκε σταθερή ανοδική τάση των τιμών φυλάκισης, που υπερέβη το διαθέσιμο αριθμό θέσεων (συγκεκριμένα: 10.011 άτομα την 1.1.2018 και 10.654 την 1.1.2019 για 9.935 θέσεις)2. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι, για τις 9.935 συνολικά διαθέσιμες θέσεις στα 33 καταστήματα κράτησης της χώρας, ο συνολικός αριθμός των κρατουμένων μπορεί μεν να ανέρχεται 2 Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, «Γενικός Στατιστικός Πίνακας Κρατουμένων – Ποινών κατά την 1η Ιανουαρίου εκάστου έτους (2003-2019)» http://www.ministryofjustice.gr/site/el/ΣΩΦPOΝΙΣΤΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ/ Στατιστικάστοιχείακρατουμένων.aspx