τιµωρίας... η αποµόνωση είναι ασφαλέστερη εγγύηση ότι µπορεί κανείς να ασκεί πάνω τους, στον πιο έντονο βαθµό, µιαν εξουσία που δεν είναι δυνατόν να αντισταθµιστεί από καµιάν άλλη επιρροή»47. «Óýíáîç äéáöïñåôéêþí áôïìéêïôÞôùí... ìïíáîéÜ åãêÜèåéñêôç êáé åðéôçñïýìåíç» M. Foucault Οι κρατούµενοι στους χώρους κράτησης, όπως προαναφέρθηκε, κατά κανόνα δεν προαυλίζονται. Παραµένουν κλεισµένοι σε µικρά κελιά, ή σε ενιαίους χώρους µε στρώµατα (όπως στο πρώην ΚΤΕΟ της Παγανής Λέσβου) καθ’ όλη τη διάρκεια των τριών µηνών, άλλοτε γιατί δεν υπάρχει αύλιος χώρος και άλλοτε µε την πρόφαση της ανεπάρκειας του αριθµού των φυλάκων. Στις περιπτώσεις που µπορούν να βγουν σε κάποιον υπαίθριο χώρο, αυτός είναι περιφραγµένος µε ψηλό συρµατόπλεγµα ή κάγκελα και κενός. Η εικόνα και η αίσθηση που προσφέρει ένας τέτοιος χώρος προσοµοιάζει σε αυτή της φυλακής και αναµφίβολά αποτελεί µια από τις τεχνικές εγκλεισµού που αποκτά χωρικές διαστάσεις. Ανάλογη εικόνα παρέχουν τα ανοίγµατα των κελιών, όπου αυτά υπάρχουν και είναι προσβάσιµα λόγω ύψους. Το φόντο ενός περιφραγµένου χώρου στάθµευσης µε κλούβες πίσω από τα κάγκελα του παραθύρου, ένα εγκαταλελειµµένο φορτηγό που κάποτε µετέφερε µετανάστες στην περιοχή ή ένας έρηµος και ακατοίκητος χώρος κοντά στα σύνορα αποτελούν εικόνες εγκατάλειψης, ανυπαρξίας ζωής και αυξάνουν τη συνείδηση της κράτησης σε χώρους-µεταίχµια που δεν ανήκουν ουσιαστικά σε καµία επικράτεια απλώς βρίσκονται τοποθετηµένοι σε διάφορα σηµεία της. Όπως χαρακτηριστικά παρατηρεί ο G. Agamben «... ο περίφρακτος χώρος ενός στρατοπέδου, οριοθετεί ένα εξωχρονικό και εξωεδαφικό κατώφλι»48. «ç åîïõóßá äéåéóäýåé óôï ßäéï ôï óþìá ôùí õðïêåéìÝíùí êáé óôéò ìïñöÝò æùÞò ôïõò» G. Agamben Η ίδια η παραµονή των κρατουµένων σε συνθήκες συνωστισµού περιγράφηκε ως µια κατάσταση αφόρητη καθώς ο θόρυβος, είτε προέρχεται από το πλήθος των υπόλοιπων κρατουµένων είτε από τους φύλακες, καθιστά κάθε υπόνοια ανάπαυσης αδύνατη αυξάνοντας τελικά τη διάρκεια της ποινής. Η σωµατική εξουθένωση και µάλιστα όταν αυτή αθροίζεται µε την πληθώρα των υπόλοιπων σωµατικών καταναγκασµών, τότε αναµφίβολα πρόκειται για τιµωρία που σκοπεύει να αδράξει (ολοκληρωτικά) το σώµα και να του εφαρµόσει τεχνικές που δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τα βασανιστήρια. Μέσα σε ένα σύµπλεγµα, σώµα-χώροςσυνθήκες, αρθρώνεται µια τεχνολογία εγκλεισµού που αποσκοπεί στη συγκρότηση του πειθήνιου υποκειµένου, του υποταγµένου σε συνθήκες, κανόνες, εντολές, σε µια εξουσία που συνεχώς ασκείται γύρω του και πάνω του, που λειτουργεί αυτόµατα µέσα του. Όπως παρατηρεί ο G. Deleuze, «η κυριαρχία δε βασιλεύει παρά µόνο πάνω σε ό,τι είναι σε θέση να εσωτερικεύσει». Η εσωτερίκευση του εγκλεισµού αποτελεί ζητούµενο στην περίπτωση της κράτησης µεταναστών. Η καθεαυτή διάρκεια της κράτησης είναι περιορισµένη, συγκεντρώνει όµως, όπως φαίνεται, στο σύνολό τους τα στοιχεία του εγκλεισµού και δείχνει να αποσκοπεί στην παρακαταθήκη που αυτός αφήνει στο άτοµο: η διαµόρφωση εκείνου του ατόµου που είναι έτοιµο να υποταχθεί σε κάθε µορφή εξουσίας. Οι περιγραφές των χώρων κράτησης έδειξαν ότι στο εσωτερικό τους δρα «ένα σύνολο τεχνολογιών του εαυτού, δια µέσου των οποίων συντελείται η διαδικασία υποκειµενοποίησης, η οποία ωθεί το άτοµο να αγκιστρωθεί στην ταυτότητά του και στη συνείδησή του και, ταυτοχρόνως, σε µια εξουσία εξωτερικού ελέγχου», όπως ãéá áíôßóôïé÷ïõò ÷þñïõò παρατηρεί ο G. Agamben.49 åéê. 11: ðñïáýëéï óôï ÷þñï êñÜôçóçò áíçëßêùí êáé ãõíáéêþí óôçí ÁìõãäáëÝæá 47: Foucault M., ÅðéôÞñçóç êáé Ôéìùñßá: ç ãÝííçóç ôçò öõëáêÞò, óåë. 310, ÑÜððá, ÁèÞíá, 2005 48: Agamben G., Homo Sacer, êõñßáñ÷ç åîïõóßá êáé ãõìíÞ æùÞ, óåë. 246, Scripta, ÁèÞíá, 2005 49: Agamben G., Homo Sacer, êõñßáñ÷ç åîïõóßá êáé ãõìíÞ æùÞ, óåë. 22, Scripta, ÁèÞíá, 2005 31