ELIAMEP Briefing Notes_ 15/ 2012 Σελ. 2 Τα κέντρα κράτησης μεταναστών ανά την Ελλάδα και η σημασία τους Ο χαμένος χρόνος όμως είναι αμείλικτος και δεν συγχωρεί για άλλη μια φορά την Ελλάδα. Προτάσεις μακροπρόθεσμης και βιώσιμης μεταναστευτικής πολιτικής δύσκολα βρίσκουν ώτα ακοέντων σε μία κοινωνία και ένα πολιτικό σύστημα που εδώ και δύο χρόνια ζουν με ορίζοντα εξαιρετικά βραχυπρόθεσμο. Τώρα που όλα ‘απέτυχαν’ γιατί απλά δεν γίνανε ποτέ, φαίνεται ότι ξαναγυρνάμε στην γνωστή και δοκιμασμένη συνταγή: σκούπες και κέντρα κράτησης. Ας ξαναγυρίσουμε λοιπόν εκεί, αλλά με διαφορετική οπτική και προοπτική. Και ας ελπίσουμε ότι η κοινωνική και πολιτική κατάσταση στην χώρα μας θα αφήσει τις υπόλοιπες διαδικασίες τακτοποίησης του παράνομου καθεστώτος διαμονής που έχουν πρόσφατα ψηφιστεί να λειτουργήσουν. Γιατί η άλλη ‘λύση’ που εδώ και τρία περίπου χρόνια προωθείται από συμμορίες, ακροδεξιών ελλήνων και μη, είναι το ανθρωποκυνηγητό και το λιντσάρισμα των Αφρικανών και των Ασιατών που αντικατέστησαν την θέση που είχαν στην ελληνική κοινή γνώμη μέχρι πρότινος οι Αλβανοί ως εκπρόσωποι του εγκλήματος και όλων των δεινών της χώρας μας. Σε μία κοινωνία που έχει αναμφίβολα ανάγκη την αίσθηση σταθερότητας, ασφάλειας και συνοχής και σε μία εποχή όπου πολιτικές και λαϊκιστικές υποσχέσεις (και ελπίζουμε, τα ρουσφέτια) δεν πιάνουν πια τόπο, το ζήτημα της μετανάστευσης είναι από τις λίγες σταθερές που κρατούν την αίγλη τους και μπορούν ακόμα να συσπειρώσουν φανατικούς υποστηρικτές από αντίπαλα στρατόπεδα. Η μετανάστευση από δω και στο εξής θα γίνεται ο ρυθμιστής των πολιτικών αναμετρήσεων καθώς αποτελεί μοναδικό πεδίο σε μια εποχή εξωτερικής πολιτικής επιτήρησης όπου κάποιος θα μπορεί πιο εύκολα να εξεγείρει και να πείσει ότι μπορεί να εξαργυρώσει τις προεκλογικές του υποσχέσεις στο εσωτερικό της χώρας. Ο συναγωνισμός στο επίπεδο του δημόσιου πολιτικού λόγου γύρω από το ποιος θα διατυπώσει την πιο ρηξικέλευθη και ρεαλιστική πρόταση για την διαχείριση του προβλήματος της μετανάστευσης στην χώρα μας είναι έκδηλος στις πρόσφατες ‘προτάσεις’ που ακούγονται για το θέμα: πρόταση Καρατζαφέρη για δικαίωμα οπλοφορίας πολιτών, πρόταση παραλλαγές της οποίας έχουν ακουστεί από τον ΛΑΟΣ και τελευταίως την Χρυσή Αυγή για αξιοποίηση του στρατού και την χρήση ναρκών για την παρεμπόδιση της εισόδου των μεταναστών στα σημεία εισόδου της παράνομης μετανάστευσης στην χώρα μας. Η χορήγηση του δικαιώματος της ελεύθερης οπλοφορίας των πολιτών σε μια περίοδο αύξησης της εγκληματικότητας και της ανομίας συνολικά στην χώρα μας ναι μεν μπορεί να συνεισφέρει στο να δολοφονηθούν εγκληματίες και αθώοι μετανάστες, θα οδηγήσει δε στην περαιτέρω εξάπλωση φαινομένων ανομίας και εγκληματικών πράξεων. Όσο για το δεύτερο επιχείρημα, πέρα από την διεθνή απομόνωση της Ελλάδας για αφαίρεση ανθρώπινων ζωών και κατάφωρη παραβίαση υπογεγραμμένων διεθνών συνθηκών δεν θα αποφέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Ενδεικτικό της δυναμικής που αναπτύσσει η παράνομη διακίνηση ανθρώπων στην γειτονική και άλλου γεωπολιτικού επιπέδου (και επομένως κυρώσεων) Τουρκία είναι ότι η ροή συνεχίζεται από τα ιρανοτουρκικά σύνορα παρά τις διαφορετικές μαρτυρίες μεταναστών που εδώ και 10 χρόνια αναφέρουν ότι ο στρατός και/ή η αστυνομία (όταν δεν λαδώνονται) πυροβολούν στο ψαχνό αν αντιληφθούν ότι μετανάστες επιχειρούν να διασχίσουν τα σύνορα (Triandafyllidou & Maroukis 2012). Όπως και να έχει η κατάσταση, η άσκηση βίας πρέπει να παραμείνει μονοπώλιο ενός σώφρονος κρατικού μηχανισμού. Οι έλληνες πολίτες έχουν υποφέρει αρκετά αντιδικώντας μεταξύ τους και αυτοδικώντας για να αντικαταστήσουν την ανυπαρξία βασικών υποδομών και την επιλεκτική ή μη εφαρμογή των νόμων στην καθημερινότητα τους. Η κοινωνία δεν αντέχει να επωμιστεί το βάρος της κρατικής ευθύνης στο θέμα της ασφάλειας και δεν πρέπει γιατί τότε θα ελπίζουμε πλέον στην οποιαδήποτε μαφία για να διασφαλίζουμε την ασφαλή έξοδο από το κατώφλι του σπιτιού μας. Υπό αυτό το πλαίσιο ενός εκρηκτικού μίγματος που απειλεί την ανθρώπινη ζωή μεταναστών και ελλήνων, η δημιουργία κέντρων κράτησης είναι ένα μέτρο που πρέπει να εφαρμοστεί 2. Και μάλιστα άργησε πολύ. Η Ελλάδα είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος αποδέκτης χρηματοδότησης από το Ταμείο Εξωτερικών Συνόρων για την περίοδο 2007-2013, από όπου της αναλογούν περισσότερο από 180 εκατομμύρια ευρώ. Ενώ για το ζήτημα των επιστροφών η Ελλάδα δικαιούται 86,5 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2008-2013 από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επιστροφών – πριν λίγους μήνες έχει μπει σε λειτουργία η συνεργασία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης για την επιστροφή μεταναστών στις χώρες προέλευσης τους. 2 Όσο για επιχειρήματα περί κινδύνου των τοπικών κοινωνιών λόγω των κέντρων κράτησης, μπορεί κανείς να δει τις επιπτώσεις που έχει η ύπαρξη κέντρων κράτησης στον Νομό Έβρου στην τοπική κοινωνία: η συζήτηση του θέματος αυτού έρχεται στην τοπική επικαιρότητα μέσω Αθήνας, όπως δυστυχώς γίνεται με τα περισσότερα θέματα. Οι ��ετανάστες δεν μένουν εκεί.