ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΣΤΑ ΚΕΝΤΡΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ1 Εισαγωγή Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), το ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας σε θέματα προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, οφείλει, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που της αναγνωρίζει ο ιδρυτικός της νόμος, να παρακολουθεί θέματα δικαιωμάτων του ανθρώπου, να φροντίζει για τη δημόσια ενημέρωση και να αναπτύσσει πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, να εξετάζει την προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις του διεθνούς δικαίου για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου εκφέροντας σχετική γνώμη προς τα αρμόδια όργανα της Πολιτείας. Εξάλλου, μέσω της πρόσφατης Δήλωσης του Βελιγραδίου της 25.11.2015 υπήρξε σαφής δέσμευση μεταξύ των Εθνικών Θεσμών για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου να καταδικάζουν και να αντιτίθενται δημόσια στην προσβολή των δικαιωμάτων των μεταναστών και των προσφύγων2. Η ΕΕΔΑ ως ο Εθνικός Θεσμός προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον θεσμό της διεθνούς προστασίας και έχει εκδώσει σειρά σχετικών αποφάσεων (Δηλώσεις και Έκθεση με Συστάσεις), συνεχίζει δε να παρακολουθεί στενά τα ζητήματα της παροχής διεθνούς προστασίας στην Ελλάδα3. Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, η ΕΕΔΑ πραγματοποίησε σειρά επισκέψεων σε έξι κέντρα φιλοξενίας στην Ελλάδα (Ελληνικό στις 2.6.2016 από κοινού με το Συνήγορο του Πολίτη, σε Ελαιώνα, Ελληνικό, Σχιστό και Σκαραμαγκά 14-15.7.2016, 1 Σύνταξη Έκθεσης Αυτοψίας: Σπυρίδων Απέργης, Δικηγόρος, Μέλος ΕΕΔΑ. Το κείμενο βασίζεται στα ευρήματα των επισκέψεων αντιπροσωπειών της ΕΕΔΑ που διενεργήθηκαν στις 14-15.7.2016 στον Ελαιώνα, το Σχιστό και το Σκαραμαγκά, στις 2.6.2016 στο Ελληνικό και στις 13.8.2016 στην Κω. 2 Ombudsman/National Human Rights Institutions Declaration on the Protection and Promotion of the Rights of Refugees and Migrants, «5. Condemn and oppose publicly the violation of migrants’ or refugees’ rights and encourage the spirit of tolerance and compassion for refugees and migrants, including ensuring their protection in reception centres and other accommodation facilities.» http://www.nchr.gr/images/pdf/nea_epikairothta/belgrade_declaration_en.pdf 3 Βλ. Δήλωση ΕΕΔΑ για τις σοβαρές διαστάσεις που έχει λάβει το προσφυγικό/μεταναστευτικό ζήτημα στην Ελλάδα, 16.3.2016, http://www.nchr.gr/images/pdf/nea_epikairothta/prosfigiki_krisi.pdf, Δημόσια Δήλωση ΕΕΔΑ για την τροπολογία που αλλάζει την σύνθεση των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών,17.6.2016, http://www.nchr.gr/images/pdf/apofaseis/prosfuges_metanastes/Dimosia%20dilwsi%20EEDA.pdf, Έκθεση για τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας της 18ης Μαρτίου 2016 για το προσφυγικό/μεταναστευτικό ζήτημα υπό το πρίσμα του Ν. 4375/2016, 25.4.2016, http://www.nchr.gr/images/pdf/EKTHESI_PROSFYGIKO.pdf 4