ΕΙΔΙΚΉ ΈΚΘΕΣΗ ΈΤΟΥΣ 2018 11 Με το άρθρο τέταρτο ν. 4228/2014, ορίστηκε ότι ο ΕΜΠ διενεργεί επισκέψεις σε όλους τους, δημόσιους ή ιδιωτικούς, χώρους στέρησης της ελευθερίας, με ή χωρίς προηγούμενη ενημέρωση των αρμόδιων αρχών. Ως τέτοιοι χώροι νοούνται οι φυλακές, τα αστυνομικά κρατητήρια, τα ψυχιατρικά καταστήματα, οι χώροι διοικητικής κράτησης αλλοδαπών, προνοιακά ιδρύματα κ.ά. Μάλιστα, κατά τη διεθνή πρακτική, οι επισκέψεις αυτές μπορούν να διενεργούνται και μη εργάσιμες ημέρες ή ακόμα και νυχτερινές ώρες. Η επίσκεψη του ΕΜΠ περιλαμβάνει συλλογή στοιχείων με κάθε διαθέσιμο μέσο, όπως, ενδεικτικά, επίσκεψη σε όλους τους χώρους κράτησης, εξέταση προσώπων και λήψη φωτογραφιών. Με βάση, εξάλλου, τη γενική αρμοδιότητα του άρθρου 103 παράγρ. 9 του Συντάγματος και του ν. 3094/2003, ο Συνήγορος του Πολίτη έχει πρόσβαση σε κάθε αρχείο, έγγραφο, στοιχείο ή φάκελο. Με αφετηρία τους παραπάνω άξονες δράσης ο ΕΜΠ εκπονεί τον επιχειρησιακό προγραμματισμό του σχετικά με την παρακολούθηση των ζητημάτων που σχετίζονται με τον περιορισμό της ελευθερίας, έχοντας ως αφετηρία την πεποίθηση ότι η κράτηση, ως επαχθέστερος περιορισμός της ελευθερίας, πρέπει να επιβάλλεται κατ’ εξαίρεση, όταν δεν μπορεί να αποφευχθεί ή δεν μπορούν να επιβληθούν εναλλακτικά μέτρα. 1.β. Ο Εθνικός Μηχανισμός Πρόληψης κατά το 2018 Το 2018 ήταν η πέμπτη χρονιά άσκησης, από το Συνήγορο του Πολίτη, της ειδικής αρμοδιότητας του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης (ΕΜΠ). Το 2018 υπήρξε επίσης έτος προγραμματικού αναστοχασμού, επιχειρησιακής ανάπτυξης και συστηματικών παρεμβάσεων για την προστασία των δικαιωμάτων σε καθεστώτα κράτησης: ποινικό, διοικητικό, ψυχιατρικό, προνοιακό. Ο κεντρικός σχεδιασμός της Αρχής για τακτικές μηνιαίες εξορμήσεις κλιμακίων της στις Περιφέρειες της χώρας, έδωσε την ευκαιρία στον ΕΜΠ να συστηματοποιήσει τις αυτοψίες του στους τόπους κράτησης, ενώ εντάθηκε η παρουσία του σε διεθνές επίπεδο με συμμετοχή σε πανευρωπαϊκές ή περιφερειακές συναντήσεις και σε αντίστοιχα δίκτυα. Εκτός από τις τακτικές επισκέψεις και την άντληση υλικού από αναφορές κρατουμένων στο Συνήγορο του Πολίτη, ο ΕΜΠ παρακολουθεί τις καθημερινές εξελίξεις στους χώρους κράτησης και έχει εγκαινιάσει σειρά διερευνητικών επαφών με τα αρμόδια υπουργεία, τις διοικήσεις χώρων κράτησης αλλά και φορείς της κοινωνίας πολιτών προκειμένου να εντοπίσει περιπτώσεις, ιδίως θανάτων ή τραυματισμών, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αυτεπάγγελτες παρεμβάσεις για ζητήματα όπως οι συνθήκες κράτησης, τα μέτρα ασφαλείας, η επάρκεια προσωπικού, η μέριμνα για την έγκαιρη αντιμετώπιση ιδιαίτερων αιτημάτων ή συμπεριφορών και τη διαχείριση εκτάκτων περιστατικών. ●