πλευρά, στην «κρίση της εδαφικότητας», δηλαδή στην πίεση για «αποεδαφικοποίηση» (de-territorialization) η οποία «θέτει υπό αμφισβήτηση την έννοια του συνόρου» (Cuttitta 2006: 27-28), και από την άλλη, την περιχαράκωση της ανθρώπινη κινητικότητας, την ακινητοποίηση σε συγκεκριμένα σημεία ή ζώνες. Σύμφωνα με την Katja Franko Aas η σύγχρονη παγκόσμια κινητικότητα συνοδεύεται από μια πληθώρα στρατηγικών ακινητοποίησης, παραδείγματα των οποίων αποτελούν τα τείχη ή οι φράχτες σε συνοριακά σημεία.9 Τέτοιου τύπου στρατηγικές καταδεικνύουν την πρόθεση για ραγδαία «οχύρωση» του δυτικού κόσμου, και για την εκτροπή τής πορείας των μεταναστευτικών ρευμάτων (Aas 2007, 2009 και 2011,). Αυτό συμβαίνει μέσω της στρατικοποίησης ή ασφαλιτοποίησης των συνόρων στην οποία ο οργανισμός FRONTEX διαδραματίζει σημαντικό ρόλο10. Τα σημεία διέλευσης και οι συνοριακές ζώνες αποτελούν έκφραση του συνόρου, χαρακτηρίζονται δε από την «κλειστή» και «ανοιχτή εδαφικότητα». Η «κλειστή εδαφικότητα» αναπαριστά έναν χώρο ομογενοποίησης στον οποίο το σύνορο είναι συνεχές, αμετάβλητο και ακίνητο και δεν υπάρχουν άλλα σύνορα μέσα σε αυτό. Η «ανοιχτή εδαφικότητα» αναπαριστά έναν χώρο αμφίσημ�� μέσα στον οποίο συνυπάρχουν πολλαπλά σύνορα (εφήμερα, φορητά, πανταχού παρόντα). Υπό το πρίσμα αυτό, ο χώρος και η εδαφικότητα σημαδεύονται από σκόρπια, ακριβή, πανταχού παρόντα, μικρά σημεία (dots) (Cuttitta 2006:36).11 Το «σημείο», όπως επίσης και οι όροι «σημείο εισόδου», «σημείο διέλευσης» και «πύλη εισόδου», χρησιμοποιούνται συχνά αναφορικά με την παράτυπη μετανάστευση για να τονιστεί η συμβολική ή πραγματική ύπαρξη του συνόρου. Ο όρος «σημείο» συμβολίζει το 9 Πρόσφατα η ελληνική κυβέρνηση εξέφρασε την πρόθεση της να κατασκευάσει φράχτη μήκους 12,5χ.λμ στον Έβρο στα σύνορα με την Τουρκία προκειμένου να παρεμποδίσει την εισροή ανθρώπων χωρίς χαρτιά.. Βλ. http://www.skai.gr/news/greece/article/159603/frahtis-ebodio-gialathrometanasteusi-ston-evro/, 01-01-2011. 10 Η ίδια η FRONTEX άλλωστε αποτελεί υβρίδιο ανάμεσα σε στρατιωτικό και αστυνομικό οργανισμό, καθώς ρόλος της είναι η περιφρούρηση και αστυνόμευση των συνόρων με την χρήση στρατιωτικών εξοπλισμών. βλ. Aas 2007, Trubeta 2011. 11 Εμπνευσμένος από τη δουλεία του γερμανού γεωγράφου Ratzel (1929) ο Paolo Cuttitta κάνει λόγο για τέσσερις βασικούς τύπους συνόρων: 1) τα «εδαφικά (territorial)» (όπως για παράδειγμα τα κρατικά σύνορα που χωρίζουν διαφορετικές πολιτικές επικράτειες, τα έθνη κράτη), τα οποία γίνονται αντιληπτά ως «γραμμικά», «υλικά» και «άκαμπτα» (Cuttitta 2006: 29) και «μη εδαφικά (non territorial) σύνορα» (όπως είναι τα σύνορα ανάμεσα σε κοινωνικές τάξεις, εθνικές ομάδες, πολιτισμούς κλπ.) τα οποία είναι «θαμπά», μη ευδιάκριτα και άυλα, κινητά και εύκαμπτα (Cuttitta 2006: 30). 2) τα «ανεδαφικά», όπου τα σύνορα είναι κινητά και μεταφερόμενα/φορητά, ανυπόστατα ακολουθώντας τους ανθρώπους που βρίσκονται σε κίνηση (Cuttitta 2006: 33). 3) τα σύνορα που λαμβάνουν την μορφή «ζωνών (zonal)», συνήθως «ουδέτερων ζωνών» (buffer zones), οι οποίες είτε ανήκουν σε δύο διαφορετικές πολιτικές επικράτειες είτε ανταποκρίνονται σε αυτό που ο Ratzel αποκαλεί ως «άκρη του συνόρου (Grenzsaum)» (στο Cuttitta 2006: 34). 8