Το υλικό στο οποίο στηρίζεται αυτό το άρθρο προέρχεται από την περίοδο κατά την οποία εργαζόμουν στο Κέντρο Κράτησης Παγανής Μυτιλήνης παρέχοντας κοινωνική εργασία7, από τον Ιούνιο του 2008 έως και το Σεπτέμβριο του 2009,. Η παρουσία μου στο Κέντρο Κράτησης ήταν σχεδόν καθημερινή και πολύωρη καθώς, εξαιτίας των άθλιων συνθηκών και της έκρυθμης κατάστασης μέσα σε στο Κέντρο, η τήρηση ωραρίου υπήρξε αδύνατη. Κύρια καθήκοντα μου ήταν η παροχή κοινωνικών υπηρεσιών, πράγμα που σήμαινε: τον εντοπισμό των λεγόμενων ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, όπως είναι τα ασυνόδευτα ανήλικα παιδιά, οι γυναίκες, οι έγκυοι, τα θύματα κακοποίησης, βασανιστηρίων, σωματεμπορίας και trafficking, οι ηλικιωμένοι, οι ασθενείς και οι ανάπηροι· τον εντοπισμό εκείνων που έχρηζαν διεθνούς προστασίας, όπως αυτό ορίζεται από την Συνθήκη της Γενεύης· ενημέρωση για τη δυνατότητα και το δικαίωμα πρόσβασης των κρατουμένων στις διαδικασίες ασύλου και στη νομική στήριξη με την βοήθεια διερμηνέων· η συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές, όπως είναι η αστυνομία και το λιμενικό, για υποθέσεις που αφορούσαν στους κρατούμενους-φιλοξενούμενους· η ψυχοκοινωνική στήριξη· μαθήματα ελληνικών σε όσους το επιθυμούσαν. Όλα αυτά έπρεπε να γίνουν χωρίς να έχω πρόσβαση στα κελιά, με τα κάγκελα της συρταρωτής και βαριάς μπλε πόρτας να χωρίζουν δύο κόσμους, τον μέσα από τον έξω, καθώς οι αρχές δεν επέτρεπαν πρόσβαση μέσα στους θαλάμους επικαλούμενες λόγους ασφαλείας. Η περίοδος κατά την οποία εργάστηκα στο Κέντρο Κράτησης της Παγανής συνέπεσε με σημαντικές εξελίξεις στο νησί της Λέσβου όπου κάτοικοι, αστυνομικές αρχές και πολιτικοί φορείς ήρθαν αντιμέτωποι, με ένα πρωτόγνωρο για τα δεδομένα του νησιού, «κύμα προσφυγιάς» από ανθρώπους που διέσχισαν «κρυφά» τα σύνορα από τα απέναντι παράλια, ερχόμενοι κυρίως από το Αφγανιστάν, το Ιράκ, την Παλαιστίνη, τη Σομαλία - χώρες, δηλαδή, που ταλανίζονται από εμφύλιους πολέμους, διαμάχες και εσωτερική πολιτική αστάθεια,. Το έτος 2009 το νησί της Λέσβου χαρακτηρίστηκε ως η μεγαλύτερη «πύλη εισόδου» ανθρώπων «χωρίς χαρτιά» στην Ευρώπη (UNHCR 16-06-2010, Γιατροί Χωρίς Σύνορα 2010, FRA 2011). Τα απομεινάρια από τις πολυάριθμες σκισμένες πλαστικές λέμβους σε διάφορα σημεία του νησιού, μνημεία Το πρόγραμμα για το οποίο εργάστηκα ήταν το “AEGEAS: Enhancing reception capacity for migration flows at border areas of Greece”, Commission of the European Communities and Prefectural Authority of Samos. 7 6