ΤΟΠΟΙ ΣΤΟ «ΠΟΥΘΕΝΑ» ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΤΟΠΙΕΣ: ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΚΡΑΤΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΓΑΝΗ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ στο Τρουμπέτα, Σ. (επιμ.), 2012, Το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα. Διαβάσεις και μελέτες συνόρων, Αθήνα: Παπαζήσης, σελ. 313-337. Ευγενία Ηλιάδου ΜΟΥΣΑΦΕΡΙΜ: ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΣΤΟ ΠΟΥΘΕΝΑ. Η λέξη «μουσαφίρης» είναι «ταξιδεύουσα», ακολουθεί ταξιδεύοντες ανθρώπους και τη συναντά κανείς σε διάφορες γλώσσες. Στα πέρσικα, λ.χ., «μουσαφερίμ» θα πει «ταξιδιώτης» και «μουσαφεράτ» θα πει «ταξίδι». Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας «μουσαφίρης» αντίστοιχα σημαίνει ξένος, επισκέπτης. Η έκφραση «έχουμε μουσαφιρέους ή μουσαφιριό», όπως συνηθίζεται στη Λέσβο, σημαίνει ότι έχουμε φιλοξενούμενους, επισκέπτες από έναν ξένο τόπο στον δικό μας, ενίοτε ύστερα από πρόσκληση. Μουσαφίρης ονομάζεται συνήθως κάποιος οικείος που όμως δεν είναι απαραίτητα συγγενής. Είναι μια ευρεία έννοια η οποία περιλαμβάνει τον ξένο γενικότερα η φιλοξενία του οποίου τελείται πάντα υπό όρους και προϋποθέσεις, που διαμορφώνονται από τον «οικοδεσπότη» και τον τόπο με τον οποίο αυτός προσδένεται (βλ. Παπαταξιάρχης 2006). «Οικοδεσπότης», σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, μπορεί να θεωρηθεί και ένα κράτος. Άλλωστε και ο ίδιος ο πολιτικός λόγος οικειοποιείται την έννοια της φιλοξενίας προκειμένου να προσδιορίσει τη σχέση του με τους ξένους του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η χρήση όρων όπως χώρες υποδοχής και φιλοξενίας, επισκέπτες εργάτες (Gastarbeiter), Κέντρα Υποδοχής και Φιλοξενίας αιτούντων άσυλο1, Κέντρα και Υπηρεσίες Πρώτης Υποδοχής ανθρώπων «χωρίς χαρτιά»2, 1 Στο πρόσφατο Προεδρικό Διάταγμα (114/2010 παρ. ια) αναφέρεται ότι «Κέντρο Φιλοξενίας είναι κάθε χώρος, ο οποίος χρησιμοποιείται για την ομαδική φιλοξενία των αιτούντων, εξαιρουμένων των χώρων κράτησης». 2 Στο Νόμο 3907/2011 γίνεται λόγος για Υπηρεσία Πρώτης Υποδοχής και Κέντρα Πρώτης Υποδοχής υπηκόων τρίτων χωρών που εισέρχονται παράτυπα στην χώρα Βλ. ΄Ιδρυση Υπηρεσίας Ασύλου και Υπηρεσίας Πρώτης Υποδοχής, προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις της Οδηγίας 2008/115/ΕΚ «σχετικά με τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη − μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών» και λοιπές διατάξεις. 1