γενεσιουργό μορφή, την ιστορική παράδοση
που οδήγησε στην ανάπτυξη της εν λόγω
τεχνογνωσίας του Lager. Τα ερωτήματα
που προέκυψαν αφορούν στις αιτίες που
προκαλούν την κράτηση υποκειμένων
που δεν εμπλέκονται με κανέναν τρόπο
(υποθετικό ή δικαστικά αποδεδειγμένο)
με ποινικές διαδικασίες, σε συνθήκες
διαφορετικές από εκείνες του σωφρονιστικού
συστήματος, όπου στοιχειώδη δικαιώματα
δεν υφίστανται, όπου επικρατεί δηλαδή
αυτό που ονομάζουμε κατάσταση εξαίρεσης.
στις αιτίες που καθιστούν αυτήν την
κράτηση αντανακλαστική από την πλευρά
του ελληνικού κράτους αλλά και στη γνώση
από την οποία αυτή η κράτηση αντλεί τις
προαπαιτούμενες τεχνικές.
καθώς κάθε τύπος κράτησης θα πρέπει να
εξετάζεται βάσει τις ιστορικής του συγκυρίας,
βάσει των υποκειμένων που εγκλείονται εντός
του, κυρίως όσον αφορά στην πολιτειακή και
κοινωνική τους ιδιότητα, αλλά και βάσει του
ιστορικού σταδίου συγκρότησης του έθνουςκράτους όπου φαίνεται να ενεργοποιείται το
στρατόπεδο. Βασικές παράμετροι αναζήτησης
του ιστορικού προτύπου που οδηγεί σε
τέτοιες χωρικές μορφές αποτελούν ο τρόπος
λειτουργίας της εκάστοτε δομής, η ύπαρξη
ή μη θεσμικού πλαισίου και το περιεχόμενό
του, ο ρόλος εκείνων που χειρίζονται την
κράτηση και η προέλευση της αρχιτεκτονικής
του σύνθεσης.
Για τους παραπάνω λόγους η αναζήτηση
του προτύπου των σύγχρονων στρατοπέδων
εγκλεισμού σε παλαιότερο μοντέλο κράτησης,
μέσα στην ιστορία του ελληνικού κράτους,
εστιάζει στην καθήλωση απεδαφικοποιημένων
πληθυσμών από Μικρά Ασία και Πόντο σε
δομές λοιμοκαθαρτηρίων, από το 1913 έως
το 1928. Σε αυτά, οι νεοεισελθόντες, είτε
προέρχονται από τη Νότια Ρωσία είτε από τα
παράλια της Μ. Ασίας και ενώ αξιώνουν σχέση
με την ελληνικότητα, δε φέρουν ακόμα, ούτε
οι μεν ούτε οι δε, παραστατικά έγγραφα που
να αποδεικνύουν ότι έλαβαν την ελληνική
πολιτειακή ιδιότητα. Οι μεν πρόσφυγες
από τη Μ. Ασία ήταν Έλληνες (κάποιοι
χριστιανοί και κάποιοι μουσουλμάνοι) πρώην
Οθωμανοί υπήκοοι5 οι δε Πόντιοι ήταν
πρώην υπήκοοι άλλων καθεστώτων όπως του
τσαρικού. Συμπερασματικά παρατηρούμε
ότι, όπως και στα σύγχρονα κέντρα κράτησης
μεταναστών, οι παραπάνω πληθυσμοί των
λοιμοκαθαρτηρίων δεν είχαν την ιδιότητα
του έλληνα πολίτη και η πρότερη ιδιότητά
τους ως πολίτες άλλων χωρών δεν ήταν σε
θέση, λόγω πολιτικής συγκυρίας, να τους
εξασφαλίσει τα ανθρωπιστικά εχέγγυα της
ιδιότητάς τους αυτής. Ταυτόχρονα η ιστορική
συγκυρία, που υπεισέρχεται η εν λόγω
κράτηση, των μεγάλων ενδοευρωπαϊκών
πληθυσμιακών μετακινήσεων τις οποίες
προκαλούσαν, ιδίως με το τέλος του
Συνήθεις απαντήσεις σε τέτοιου είδους
ερωτήματα θα περιέγραφαν το στρατόπεδο
κράτησης ως μια πρόχειρη λύση που
υιοθετήθηκε σταδιακά από τις αρχές του ‘90
από μια χώρα «αδύναμη» τεχνολογικά και
οικονομικά και με περιορισμένη εμπειρική
γνώση στο ζήτημα της διαχείρισης κρίσιμων
περιστάσεων όπως αυτή της αθρόας
εισόδου εκτοπισμένων πληθυσμών από τα
σύνορά της. Σε άλλη περίπτωση θα δινόταν
η ασφαλής απάντηση ότι πρόκειται για ένα
ιδίωμα εγκλεισμού που, ενώ φέρει τεχνικά
στοιχεία και «δάνεια» από αντίστοιχα
παραδείγματα κρατητηρίων των ευρωπαϊκών
χωρών, προσαρμόζεται αναγκαστικά στην
ένδεια των ημερών και στην προχειρότητα
που διαπνέει την «ελληνική νοοτροπία»
σε κάθε τύπου διαχείριση. Οι παραπάνω
απαντήσεις φαίνεται ότι διαπνέονται από
ένα χαρακτήρα «αθωωτικό» για τις εκάστοτε
επιλογές του ελληνικού κράτους, το οποίο
περιγράφεται συνήθως είτε ως «ανίσχυρο»
είτε ως «ανεπαρκές» σε επίπεδο οργάνωσης
και λειτουργίας των μηχανισμών του, χωρίς
μια δική του παράδοση σε στρατόπεδα και
ιδρύματα εγκλεισμού.
Η εξαγωγή κάποιου ασφαλούς συμπεράσματος
στα παραπάνω ερωτήματα δεν είναι εύκολη
6