Θα ήθελα να σημειώσω ότι στο κείμενο αυτό υιοθετώ τον όρο «Κέντρο Κράτησης» και όχι την επίσημη ονομασία «Ειδικός Χώρος Παραμονής Αλλοδαπών» (ΕΧΠΑ). Ο λόγος είναι ότι ένας «ειδικός χώρος παραμονής» προϋποθέτει έναν κατάλληλα διαμορφωμένο μέρος με αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και υγιεινής, ικανό να υποδεχτεί και να φιλοξενήσει προσωρινά ιδιαίτερες ομάδες ανθρώπων. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν ίσχυε για τον ΕΧΠΑ Παγανής μέσα στον όποιο οι συνθήκες φιλοξενίας των παράτυπων μεταναστών παρέπεμπαν σε συνθήκες φυλάκισης14. Ο λεγόμενος «Ειδικός Χώρος Παραμονής Αλλοδαπών» στην Παγανή ήταν κέντρο κράτησης, φυλακή, που σε περιόδους μεγάλων μεταναστευτικών εισροών γέμιζε ασφυκτικά από ανθρώπους κάτω από συνθήκες επικίνδυνες για την υγεία τους. Σύμφωνα με την έκθεση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, «[…] όταν το κέντρο κράτ��σης ήταν υπερπλήρες, υπήρχε μόνο ένα αποχωρητήριο και ένα ντους σε λειτουργία για να καλύψει τις ανάγκες 150ατόμων. Επιπλέον τα ντους και τα αποχωρητήρια συχνά δεν λειτουργούσαν λόγω της μεγάλης χρήσης. Οι τουαλέτες και τα ντους πολλές φορές υπερχείλιζαν και πλημμύριζαν μέρος των δωματίων, με αποτέλεσμα να βρέχονται τα στρώματα που βρίσκονταν στο έδαφος. Ο συνωστισμός και οι ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής μπορούν να συμβάλουν στη διάδοση ασθενειών για παράδειγμα δερματικών μολύνσεων όπως η ψώρα και ιογενών λοιμώξεων όπως η ιλαρά […]»15. Η περιοχή της Παγανής, Λέσβου για όσους εργάζονται ή δραστηριοποιούνται εθελοντικά με πρόσφυγες αλλά και για πολλούς πολίτες είναι ταυτισμένη με την εικόνα των φυλακών και συμβολίζει τη διέλευση συνόρων από ανθρώπους «χωρίς χαρτιά». Η περιοχή από την οποία πήρε το όνομά της το κέντρο κράτησης βρίσκεται περίπου τέσσερα χιλιόμετρα έξω από την πόλη της Μυτιλήνης και θεωρείται βιομηχανική ζώνη. Σπίτια σε αυτή την ζώνη δεν βλέπει κανείς. Το κέντρο κράτησης βρίσκεται σχεδόν κρυμμένο πίσω από ένα μεγάλο κτίριο εταιρείας. Κάποιος ανυποψίαστος περαστικός πιθανότατα δεν θα το προσέξει16. Το κτίριο του κέντρου 14 Βλ. έκθεση UNHCR 2009, Έκθεση Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΕ) 2010 για τον Έβρο άλλα και για άλλους τέτοιους προσωρινούς σταθμούς. Βλ. επίσης την εγκύκλιο (άρθρο 81 ν.3386/2005) μέσα στην οποία καθορίζεται το τι πρέπει να διαθέτει από άποψη υποδομών ένα Ε.Χ.Π.Α. 15 Βλ. Γιατροί Χωρίς Σύνορα (Ιούνιος 2010), «Μετανάστες Χωρίς Έγγραφα. Ζωές Υπό Κράτηση», σελ. 10. Στη συγκεκριμένη έκθεση οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα αποτυπώνουν τα προβλήματα από τις συνθήκες κράτησης και διαβίωσης σε τρία κέντρα κράτησης: στην Παγανή Λέσβου, στο Φυλάκιο Έβρου και στη Βέννα Ροδόπης κατά τη διάρκεια του 2009 και 2010. 16 Βλ. Trubeta 2010 για το κέντρο υποδοχής ασυνόδευτών ανηλίκων ως «νεκρής ζώνης» 11