συνθήκες λειτουργίας των κέντρων κράτησης υπό το πρίσµα και του Ν.3907/11 και της σχετικής Οδηγίας 2008/115/ΕΚ, διερευνώντας κατά πόσον υπάρχουν οι αντικειµενικές συνθήκες και ο κατάλληλος σχεδιασµός προκειµένου οι χώροι κράτησης να διασφαλίσουν το σεβασµό θεµελιωδών δικαιωµάτων, επιτυγχάνοντας το αναγκαίο µέτρο περιορισµού της προσωπικής ελευθερίας εν όψει απέλασης/αποµάκρυνσης1 των κρατουµένων αλλοδαπών. Η µακρόχρονη ενασχόληση της ανεξάρτητης αρχής µε τη διαχείριση από τη ∆ιοίκηση και την πολιτική της ηγεσία του µεταναστευτικού φαινοµένου, έχει καταδείξει α) ότι εκδηλώνονται προβληµατικές πρακτικές διαχείρισης της παράτυπης µετανάστευσης, από τη στιγµή εισόδου των αλλοδαπών στη χώρα µέχρι την καθ’ οιονδήποτε τρόπο έξοδό τους, β) ότι οι πρακτικές αυτές, πέραν της αµφισβητούµενης νοµιµότητάς τους και του κινδύνου παραβίασης θεµελιωδών δικαιωµάτων, τραυµατίζουν βαθύτατα και τον θεσµό του ασύλου. Οι γενικές αυτές παρατηρήσεις του Συνηγόρου του Πολίτη δυστυχώς φαίνεται να επαληθεύονται από τις παραπάνω αυτοψίες, οι οποίες φαίνεται να επίσης να επιβεβαιώνουν την αδυναµία της αστυνοµικής διοίκησης να ανταποκριθεί µε τα κατάλληλα µέσα και εχέγγυα δικαιωµάτων σε συνθήκες µαζικής κράτησης. Συγκεκριµένα: Α) Ως προς τις συνθήκες κράτησης, το συµπέρασµα από τις 3 αυτοψίες είναι ότι η αστυνοµία αδυνατεί να διασφαλίσει συνθήκες που να διασφαλίζουν τα θεµελιώδη δικαιώµατα των κρατουµένων, διότι οι χώροι αστυνοµικής κράτησης αλλοδαπών έχουν µεταβληθεί σε ιδιότυπες φυλακές, δεδοµένου του µεγάλου και συνεχώς διογκούµενου αριθµού κρατουµένων που κρατούνται για πολλούς µήνες. Η ΕΛ.ΑΣ. ωστόσο δεν διαθέτει τις δοµές και την τεχνογνωσία για να διασφαλίσει επαρκείς εγγυήσεις στέρησης της προσωπικής ελευθερίας, παρά τις συνεχείς προσπάθειές της για βελτίωση των συνθηκών. Συγκεκριµένα: Χώροι κράτησης: • Καταλληλότητα χώρων Οι τρεις χώροι κράτησης που επισκεφτήκαµε το ίδιο περίπου διάστηµα, ΣεπτέµβριοΟκτώβριο 2012, ήταν πολύ διαφορετικοί: Παλαιά αστυνοµικά κρατητήρια, καθ’ υπέρβασιν της χωρητικότητάς τους ως προς την πτέρυγα ανδρών που στέγαζε 214 άνδρες σε ολιγοµελείς θαλάµους χωρητικότητας 170 (Π.Ράλλη). Πρώην στρατόπεδο, µε θαλάµους των 30 ατόµων, συνολικά περίπου 700 άνδρες σε 3 κτίρια και δυνατότητα επέκτασης (Κόρινθος). Πρώην Σχολή Αστυνοµίας, µε τετράκλινους θαλάµους σε 90 οικίσκους/containers, που στέγαζαν 528 άτοµα, µε δυνατότητα επέκτασης (Αµυγδαλέζα). Το γενικότερο επίπεδο συνθηκών διαβίωσης ήταν σαφώς καλύτερο συγκριτικά στην Αµυγδαλέζα, κάτι που αναδεικνύει το πρόβληµα εξεύρεσης κατάλληλων χώρων κράτησης αλλοδαπών. • Προαυλισµός και ψυχαγωγία. Οι εγκαταστάσεις αυτές παρουσίαζαν πολύ διαφορετικές δυνατότητες από πλευράς προαυλισµού: στους εσωτερικούς διαδρόµους και σπανίως στο προαύλιο στην Π.Ράλλη, στους περίκλειστους χώρους µεταξύ των κτιρίων στην Κόρινθο και σε µεγάλο εξωτερικό χώρο στην Αµυγδαλέζα. Οι αστυνοµικές δυνάµεις θεωρούν ικανοποιητικό τον προαυλισµό γιατί επιτρέπεται τακτικά, ωστόσο ο Συνήγορος παρατηρεί ότι ειδικά στην Π.Ράλλη, ο δίωρος προαυλισµός ανά 2 ηµέρες για κάθε πτέρυγα δεν µπορεί να θεωρηθεί επαρκής για το δικαίωµα κυκλοφορίας κάθε κρατούµενου, πολλώ µάλλον σε πολύµηνη διοικητική κράτηση, βλ.και αρθρ.36 Σωφρον��στικού Κώδικα. Οι εγγυήσεις δικαιωµάτων και συνθηκών κράτησης του Σωφρονιστικού Κώδικα έχουν ανάλογη εφαρµογή και στη διοικητική κράτηση, όπως έχει επισηµάνει ο Συνήγορος του Πολίτη ήδη από την ετήσια έκθεσή του έτους 2000. Στην πράξη, οι αστυνοµικές αρχές φαίνεται ότι εφαρµόζουν κριτήρια ασφαλείας που ποικίλλουν ανάλογα µε κάθε χώρο προαυλισµού, γεγονός που στην πολύµηνη κράτηση είναι προβληµατικό. 1 «Αποµάκρυνση» είναι η ορολογία του Ν.3907/11 που εναρµονίζει το ελληνικό δίκαιο µε την Οδηγία 2008/115 Εκ που επίσης υιοθετεί ουδέτερους όρους όπως «επιστροφή». 2