Ο ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΩΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΙΚΟΣ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ Η απώλεια της εγγυήσεων και η διακινδύνευση του πυρήνα των δικαιωμάτων στα μάτια των διοικουμένων, ο σκεπτικισμός έναντι των δικαιωμάτων των μειοψηφιών, οι μορφές δράσης του κράτους που δεν εναρμονίζονται πάντα με την εγγύηση της νομιμότητας, της διάκρισης των εξουσιών, της έννομης προστασίας και της ασφάλειας δικαίου, κάνουν επιτακτικό το αίτημα απαρέγκλιτης λειτουργίας του κράτους δικαίου. Ανταποκρινόμενος σε αυτό το αίτημα, ο Συνήγορος του Πολίτη επιδιώκει τον έλεγχο του κρατικού μηχανισμού και της δημόσιας διοίκησης σε καθημερινή βάση και παρέχει στον πολίτη το δικαίωμα να επιλέξει τον τρόπο με τον οποίο θα συναλλαγεί με τους κρατικούς φορείς και τη διοίκηση. Δημιουργεί δηλαδή συνθήκες εμπέδωσης κανόνων λειτουργίας και συμπεριφοράς που έχουν ως κριτήριο της παροχή στον πολίτη της δυνατότητας να απολαμβάνει πλήρως τα δικαιώματα που του αναγνωρίζει ένα δημοκρατικό κράτος δικαίου. Ο πολίτης από την πλευρά του, λειτουργεί στο πλαίσιο της θεμελιώδους αρχής της ελευθερίας και αναγνωρίζει την ύπαρξη μηχανισμών που προάγουν και ενισχύουν το αίσθημα δικαίου, αναλαμβάνοντας ταυτόχρονα την ευθύνη της συμμετοχής του στις διοικητικές διαδικασίες που τον αφορούν. Μέσω των αναφορών των πολιτών, ο Συνήγορος του Πολίτη έρχεται αντιμέτωπος, με όλο το φάσμα της παραβίασης της αρχής της νομιμότητας, στο πεδίο της παραγωγής αλλά και της εφαρμογής του κανόνα δικαίου. Η τυπολατρική προσέγγιση της νομιμότητας, με στόχο περισσότερο την ασφαλή θέση του δημόσιου λειτουργού ή της υπηρεσίας και λιγότερο την εξυπηρέτηση του πολίτη, ή η προσέγγιση των διαφορών με την οπτική της αντιπαλότητας, ακυρώνει τις επιμέρους κρίσιμες αρχές της ποιότητας του κράτους δικαίου. Οι αρχές της χρηστής διοίκησης, της επιείκειας, της αναλογικότητας, της διαφάνειας και του δικαιώματος στην πληροφόρηση, της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της καλής πίστης, τίθενται καθημερινά σε δοκιμασία. Η άρνηση της διοίκησης να αναγνωρ��σει και να εφαρμόσει τις αρχές αυτές κατά τη διαδικασία έκδοσης μιας απόφασης, παραβιάζει τη νομιμότητα και θίγει τον σκληρό πυρήνα των δικαιωμάτων των πολιτών. Η οπτική αυτή, υπηρετεί βεβαίως την τυπική νομιμότητα αλλά τοποθετεί τον πολίτη και το κράτος σε συνεχή αντιπαράθεση, καταλύει τη νομιμοποίηση της διοίκησης στα μάτια των πολιτών τους οποίους θέτει σε θέση άμυνας, υπονομεύοντας τη λειτουργία της κοινωνίας ως ισότιμου συνομιλητή της κρατικής εξουσίας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το οποίο επιβαρύνεται από την ακραία και πολυετή πλέον, κοινωνική, οικονομική και πολιτική κρίση, εντάσσεται η στρατηγική επιλογή της Αρχής να λειτουργεί ως διαμεσολαβητικός, εναλλακτικός, εξωδικαστικός μηχανισμός ελέγχου και λογοδοσίας, ικανός να παράσχει στον πολίτη, αλλά και σε όποιον συναλλάσσεται με τη Διοίκηση, επιλογές ως προς τον τρόπο προσέγγισης 48