ΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ 3.1. «Αόρατοι πληθυσμοί» Το πρόβλημα της δημοτολογικής τακτοποίησης των Ρομά ως ζήτημα διασφάλισης στοιχειώδους πρόσβασης σε δικαιώματα Οι δυσκολίες που εμφανίζονται στη δημοτολογική τακτοποίηση των Ρομά (ανυπαρξία δημοτολογικής εγγραφής, αποσπασματική ή με εσφαλμένα στοιχεία καταχώρηση στα ληξιαρχεία, τα δημοτολόγια κ.ά.), έχουν απασχολήσει συστηματικά τον Συνήγορο και οφείλονται σε πληθώρα παραγόντων, όπως η πλήρης απουσία ή η ανεπάρκεια ρυθμίσεων, η θεσμοθέτηση διατάξεων χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πολιτισμικές ιδιαιτερότητες του συγκεκριμένου πληθυσμού, η προβληματική εφαρμογή της νομοθεσίας, η απροθυμία της διοίκησης για ευέλικτη εφαρμογή διατάξεων και διαδικασιών που αφορούν τη δημοτολόγηση των αδήλωτων. Η πολυπλοκότητα των σταδίων που πρέπει να ακολουθηθούν σε συνδυασμό με το οικονομικό κόστος που συνεπάγεται, συχνά λειτουργούν αποτρεπτικά στην δημοτολογική τακτοποίηση των Ρομά. Η Διοίκηση τείνει να εγκλωβίζεται στην εφαρμογή των σχετικών διατάξεων κατά γράμμα, παραβλέποντας τον ουσιαστικό σκοπό που εξυπηρετούν, και την ευχέρεια που της παρέχεται στο πλαίσιο της νομιμότητας και της ασφάλειας δικαίου. Για παράδειγμα, σε πολλές περιπτώσεις, οι διοικητικές αρχές προβαίνουν σε μη αναγκαίες αναζητήσεις στοιχείων για την διαπίστωση της ιθαγένειας, όταν αυτή προκύπτει ήδη από διαθέσιμα επίσημα στοιχεία. Σε άλλες περιπτώσεις, δεν καταβάλλεται προσπάθεια αναζήτησης των αδήλωτων ατόμων, μέσω κοινωνικών υπηρεσιών ή άλλων φορέων και οι υπηρεσίες εμφανίζονται απρόθυμες να συνεργαστούν μεταξύ τους. Προς την κατεύθυνση εξάλειψης των προβλημάτων αναδεικνύεται επιτακτικά η ανάγκη αφενός απλοποίησης της διαδικασίας, και αφετέρου εκτενέστερης ενημέρωσης των αδήλωτων, για την διαδικασία τακτοποίησης αλλά και για τα ευεργετήματα που αφορούν την πρόσβασή τους σε δικαιώματα. Ο Συνήγορος αντιμετώπισε τις προαναφερόμενες δυσκολίες, κατά την εξέταση αναφοράς αδήλωτης Ρομά, με αντικείμενο την απόκτηση Δελτίου Αστυνομικής Ταυτότητας, απαραίτητου δικαιολογητικού για την έκδοση ΑΜΚΑ. Η ενδιαφερόμενη ήταν κάτοχος αποσπάσματος ληξιαρχικής πράξης γέννησης, που είχε συνταχθεί σε Δήμο άλλον από αυτόν στον οποίο η μητέρα της διατηρούσε οικογενειακή μερίδα. Ο δεύτερος Δήμος, στον οποίο υπέβαλε το στοιχείο αυτό, προκειμένου να γίνει η καταχώρησή της και να λάβει το πιστοποιητικό γέννησης που απαιτείται για την έκδοση δελτίου ταυτότητας, αρνήθηκε να προβεί στις οφειλόμενες ενέργειες, με την αιτιολογία ότι τα στοιχεία της ληξιαρχικής πράξης γέννησης δεν συνέπιπταν με αυτά, με τα οποία ήταν καταχωρημένη η μητέρα της. Η μητέρα δεν είχε συνάψει 75