ÉÁÔÑÏÖÁÑÌÁÊÅÕÔÉÊÇ ÐÅÑÉÈÁËØÇ-ÕÃÅÉÉÍÇ Η απουσία ιατροφαρµακευτικής περίθαλψης (παρόλο που είναι υπεύθυνες οι εκάστοτε Νοµαρχίες, σε συνεργασία µε τα κατά τόπους Π.Ε.Σ.Υ.Π.) και της αντίστοιχης υποδοµής που αυτή απαιτεί σε χώρο και προσωπικό στα κέντρα κράτησης πολλαπλασιάζει την έκθεση σε κίνδυνο των κρατουµένων. Αποτελεί συγχρόνως παράγοντα όξυνσης της προσωπικής ανασφάλειάς τους, δεδοµένων των συνθηκών που βιώνουν κατά την κράτηση. Η απουσία επαρκών χώρων υγιεινής40 και η ακαταλληλότητα αυτών, όπως συνεχώς αναφέρεται στις περιγραφές, αυξάνουν χαρακτηριστικά τις πιθανότητες νοσηµάτων41. Εξάλλου, η απουσία ρουχισµού και άλλων βασικών αγαθών, ζεστού νερού και προσωπικού διαθέσιµου χώρου, αποκλείουν κάθε δυνατότητα προσωπικής φροντίδας και σωµατικής υγείας. ÓÉÔÉÓÇ-ÄÉÁÌÏÑÖÙÓÇ/ÓÕÍÔÇÑÇÓÇ ÔÏÕ ×ÙÑÏÕ-ÅÎÏÐËÉÓÌÏÓ Η αίσθηση της υλικής κατάπτωσης του σώµατος ενισχύεται µε την ανεπάρκεια της σίτισης, τις εξαντλητικές συνθήκες διαβίωσης σε ζέστη ή κρύο (ανυπαρξία θερµαντικών σωµάτων κλπ) και σε υγρασία.42 Η έλλειψη συντήρησης των κτηρίων ή η εξαρχής ακαταλληλότητα αυτών για στέγαση, σε συνδυασµό µε τη συνήθη απουσία οποιασδήποτε διαµόρφωσης του χώρου,. όχι µόνο αυξάνουν την επικινδυνότητα κατά τη χρήση τους ή δυσχεραίνουν τις συνθήκες διηµέρευσης αλλά αποτελούν οι ίδιες πρωτεύοντες σωµατικούς καταναγκασµούς. Σε κατάσταση απόλυτης εγκατάλειψης, συχνά χωρίς ούτε το στοιχειώδη εξοπλισµό χώρου (κρεβάτια, κουβέρτες) όχι µόνο η διαβίωση είναι αδύνατη αλλά είναι λογικά επόµενος ο πλήρης ηθικός και ψυχολογικός εκπεσµός. Με δεδοµένο ότι οι παραπάνω συνθήκες επικρατούν σε κάποιο σηµείο, και αθροιστικά, σε πολλούς από τους περιγραφόµενους χώρους, τότε ανάγονται σε τεχνικές που προκαλούν τη στέρηση, την υλική και ηθική εξαθλίωση, ενίοτε υπερβαίνοντας ακόµη και το βίωµα της φυλακής. ØÕ×ÏËÏÃÉÊÏÉ ÐÁÑÁÃÏÍÔÅÓ åéê. 10: ôïõáëÝôá êáé íôïõò óôçí ÁìõãäáëÝæá Å.Å. «åðéäñþíôáò óå åêåßíïõò ðïõ óôåãÜæåé, åëÝã÷ïíôáò ôç óõìðåñéöïñÜ ôïõò, ìåôáöÝñïíôáò óå áõôïýò ôéò êéíÞóåéò ôçò åîïõóßáò, áíáìïñöþíïíôÜò ôïõò» M. Foucault Στις εν λόγω συνθήκες ή ακόµη και σε εκείνες τις περιπτώσεις που οι όροι διαβίωσης συγκεντρώνουν κάποια και όχι όλα από τα παραπάνω χαρακτηριστικά, προστίθεται και ένα σύνολο άλλων παραγόντων. Αυτοί ίσως να επιδρούν περισσότερο σε ψυχολογικό επίπεδο και να εντείνουν ή να καθορίζουν τη συνθήκη του εγκλεισµού. Η εµφάνισή τους σε τέτοιο βαθµό τις ανάγουν µάλλον σε «τεχνικές υποταγής του ανθρώπινου σώµατος», όπως τις ονοµάζει ο M. Foucault, συγκροτούµενες από µια σειρά βίαιων σωµατικών ποινών. åéê. 12: öáñìáêåßï óå ÷þñï êñÜôçóçò 40: ðßíáêáò 3, ðáñÜñôçìá â 41: ðßíáêáò 11, ðáñÜñôçìá â 42: ðßíáêåò 5 êáé 6, ðáñÜñôçìá â Σε πολλές περιπτώσεις, κατά τις περιγραφές των χώρων και των συνθηκών τους από πρώην κρατούµενους, διαφαίνεται µια αδυναµία επαναφοράς 29