Η άλλη κατηγορία περιλαμβάνει τους μουσαφίρηδες εκείνους που γίνονται αποδέκτες
μιας αρνητικής, απαξιωτικής, σκληρής και κάθε άλλο παρά φιλόξενης κρατικής
υποδοχής. Πρόκειται για ανθρώπους που δεν πληρούν τις τυπικές προϋποθέσεις που
θέτει το κράτος οικοδεσπότης, δηλαδή την κατοχή ταξιδιωτικών εγγράφων,
διαβατηρίου και βίζας, εισόδου στην χώρα και άδειας παραμονής. Αυτοί δεν
καταγράφονται στους καταλόγους κάποιου ξενοδοχείου, αλλά αντίθετα είναι
καταγεγραμμένοι στους καταλόγους των ανεπιθύμητων αλλοδαπών του κράτους. Η
παρουσία τους άλλωστε δεν υποδηλώνει προσωρινότητα όπως αυτή των τουριστών.
Εκφράζουν δε τον φόβο της κοινωνίας που τους υποδέχεται ότι αυτοί έχουν έρθει για
να μείνουν. Οι μουσαφίρηδες αυτοί είναι «καταδικασμένοι να βρίσκονται διαρκώς
αντιμέτωποι με σύνορα (γεωγραφικά, νομικά, υλικά, συμβολικά και άυλα) όπως και
να τα κουβαλάνε μαζί τους» (Rahola 2011: 96, βλ.και Παπαταξιάρχης 2009: 73).
Συνήθως αντιμετωπίζονται από το κράτος-οικοδεσπότη ως απρόσκλητοι και
παράνομοι, «λαθραίοι» με συνέπειες την άρνηση εισόδου και παραμονής στην
επικράτεια, την φυλάκιση και την μακρά κράτηση σε αμφιλεγόμενους χώρους ή την
απέλαση και επαναπροώθηση, την δημιουργία πολλαπλών και διαφορετικών νομικών
καθεστώτων, δηλαδή χωρίς χαρτιά, οικονομικοί μετανάστες, πρόσφυγες, αιτούντες
άσυλο, ανθρωπιστικό/επικουρικό καθεστώς προστασίας. Οι παράτυποι μετανάστες, οι
«άνθρωποι
χωρίς
χαρτιά»
εμπίπτουν
σε
αυτήν
την
ιδιαίτερη
κατηγορία
φιλοξενούμενων. Για το λόγο αυτό γίνονται αντιληπτοί ως απρόσκλητοι και
ανεπιθύμητοι.
Η
μόνη
ιδιότητα
που
τους
αποδίδεται
είναι
αυτή
του
«λαθρομετανάστη», δηλαδή του «κακής ποιότητας» μετανάστη, του παράνομου,
ανεπιθύμητου και εγκληματία. Αυτήν την κατηγορία φιλοξενούμενου θα την ονόμαζα
λαθραίο μουσαφίρη.
Με το οξύμωρο σχήμα λαθραίος μουσαφίρης επιδιώκω να τονίσω ένα παράδοξο. Ο
μουσαφίρης ως έννοια, τόσο στενά συνδεδεμένος με τον ξένο και το ιδίωμα της
φιλοξενίας, στ�� συμφραζόμενα του ελληνικού πολιτισμού έχει θετικό περιεχόμενο.
Μέσα στα πλαίσια του νεοελληνικού πολιτισμού και κουλτούρας η έννοια της
φιλοξενίας θεωρείται ότι αποτελεί ίδιον χαρακτηριστικό των Ελλήνων και φολκλόρ,
και ως τέτοιο έχει μετατραπεί σε εμπορευματικό προϊόν, το οποίο διαφημίζεται και
3