ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ σμικό πλαίσιο (συγκεκριμένα: τα άρθρα 1 §§ 2-3 και 13, που ρυθμίζουν ζητήματα σχετικά με την υλοποίηση του δικαιώματος στην υγεία, το άρθρο 1 §§ 4-5, που ρυθμίζει το δικαίωμα στην άδεια και το άρθρο 9, που ρυθμίζει οργανωτικά ζητήματα για την άσκηση του δικαιώματος στην κοινωνική επανένταξη κρατουμένων και αποφυλακιζομένων). Από τις υπόλοιπες δύο διατάξεις σωφρονιστικού ενδιαφέροντος η μεν μία (άρθρο 3) ρυθμίζει τις προϋποθέσεις μεταγωγής σε αγροτικές φυλακές, η δε άλλη (άρθρο 2) οργανωτικά και λειτουργικά ζητήματα του Σώματος Επιθεώρησης και Ελέγχου Καταστημάτων Κράτησης ως φορέα εσωτερικού ελέγχου των καταστημάτων κράτησης. Προβλέπονται επίσης ρυθμίσεις οργανωτικού και λειτουργικού χαρακτήρα για τη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής (άρθρα 4-8). Αφετηρία των παρατηρήσεων και προτάσεων της Αρχής αποτελεί η πάγια προγραμματική θέση ότι κάθε πρωτοβουλία αναθεώρησης των κανόνων που διέπουν την οργάνωση και λειτουργία του συστήματος απονομής της ποινικής δικαιοσύνης πρέπει να γίνεται «υπό το πρίσμα μίας “ολιστικής” επανεξέτασης της λειτουργίας του, τόσο στις επιμέρους όψεις του - δηλ. τη νομοθετική (σύστημα ποινών), τη δικαστική (επιμέτρηση ποινών) και τη σωφρονιστική (συνθήκες κράτησης) - όσο και, συνολικά, στις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις, στο πλαίσιο μιας μεσοπρόθεσμης, συγκροτημένης, ποινικής και σωφρονιστικής πολιτικής»4. Στο πλαίσιο αυτό και δεδομένου ότι το υπόψη σχέδιο νόμου επιφέρει σημαντικές αλλαγές σε κρίσιμες διατάξεις του επί 20ετία και πλέον ισχύοντος Σωφρονιστικού Κώδικα (ν. 2776/1999), η Αρχή επιθυμεί, κατ’ αρχήν, να παρατηρήσει ότι το σωφρονιστικό μας σύστημα πρέπει να επανεξεταστεί ως προς όλα τα επιμέρους στοιχεία του με ολιστική προσέγγιση και μακροπρόθεσμη προοπτική αντί για βραχυπρόθεσμες, μεμονωμένες και αποσπασματικές παρεμβάσεις. Απ’ αυτή την άποψη, επισημαίνεται η ανάγκη μιας συνολικότερης αναθεώρησης του Σωφρονιστικού Κώδικα σε συνέχεια και εναρμόνιση με τις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις στους λοιπούς θεμελιώδεις κώδικες της ποινικής μας νομοθεσίας (ΠΚ και ΚΠΔ) - προκειμένου να ενσωματωθούν στην έννομη τάξη μας οι μεταγενέστερες ευρωπαϊκές και διεθνείς εξελίξεις5, καθώς επίσης να ληφθούν υπόψη οι σχετικές εμπειρίες σε εθνικό και 4. Συνήγορος του Πολίτη, Ειδικές Εκθέσεις Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης 2014 https://old. synigoros.gr/resources/docs/greek_web.pdf, 2015 https://old.synigoros.gr/resources/ docs/ee2015-15-basanistiria--2.pdf (σελ. 137) και 2017 https://old.synigoros.gr/ resources/opcat_2017_gr.pdf (σελ. 27). 5. Όπως, ενδεικτικά, η πρόσφατη (2020) αναθεώρηση των «Ευρωπαϊκών Σωφρονιστικών Κανόνων» του Συμβουλίου της Ευρώπης και η παλαιότερη (2015) των «Ελάχιστων Βασικών Κανόνων για τη Μεταχείριση των Φυλακισμένων» του ΟΗΕ («Κανόνες Νέλσον Μαντέλα»), καθώς επίσης οι σύγχρονες τάσεις της νομολογίας του ΕΔΔΑ επί θεμάτων σωφρονιστικής πολιτικής και μεταχείρισης των κρατουμένων. 23