Το ίδιο το µέτρο της διοικητικής κράτησης
των µεταναστών χωρίς έγγραφα φανερώνει ότι
τουλάχιστον όσον αφορά στη µετανάστευση το
κράτος νοµοθετεί σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης.
Δεν είναι όµως µόνο η νοµοθετική βία εκείνη που
θεσπίζει δίκαιο. Όπως αναφέρει ο W. Benjamin ο
θεσµός της αστυνοµίας, ως δικαιοπολιτικό φαινόµενο,
είναι ο µόνος όπου απαντώνται δύο είδη βίας: βία
που συντηρεί αλλά και βία που θεσπίζει δίκαιο.
Ο δεσµοφύλακας ήταν πάντα και συνεχίζει
στους χώρους κράτησης να είναι µια αυθαίρετη αρχή
που σε συνθήκες φυσικής απόστασης από την κεντρική
εξουσία, αλλά σε επάξια προέκταση αυτής, διέπεται
από µια άνευ όρων αυτονοµία. Η πραγµατικότητα των
χώρων κράτησης, όντας µακριά από τη δηµοσιότητα,
η απόλυτη εσωστρέφεια, αποτελεί το κατάλληλο
έδαφος για την απόλυτη επιβολή ανθρώπου πάνω σε
άνθρωπο.
Είναι πολλές οι περιπτώσεις άσκησης
σωµατικής βίας από εκείνους που άµεσα
χειρίζονται την κράτηση. Οι ενδεικτικές αναφορές
που προηγήθηκαν δεν συνοδεύτηκαν από θεσµικά
κυρωτικά µέτρα, τουλάχιστον από αυτά που, για το
υπάρχον κατά τα άλλα δίκαιο, θα αναλογούσαν στο
µέγεθος και τη σοβαρότητα των πράξεων.
Το πλήθος αυτών των περιστατικών και
η απροθυµία αντιµετώπισής τους µαρτυρούν ένα
καθεστώς ευρείας διακριτικής ευχέρειας ενεργειών
από την πλευρά των φυλάκων στους χώρους κράτησης.
Η ανοµοιογένεια της λειτουργίας αυτών των χώρων
όσον αφορά στη σκληρότητα των απαγορεύσεων,
στην ένταση της επιτήρησης, στην άσκηση ή µη
επιπλέον σωµατικής βίας (πέραν αυτής του σωµατικού
καταναγκασµού του εγκλεισµού) έγκεινται στις εν
γένει «πρωτοβουλίες» των άµεσων διαχειριστών της
κράτησης.
Οι φύλακες δεν εκτελούν µόνο τις εκ των
άνω εκπορευόµενες διαταγές αλλά και αυτό που
υπαγορεύει ο ίδιος ο µηχανισµός της κράτησης.
Οι προαναφερόµενες πράξεις βίας είθισται από
τον κυρίαρχο λόγο να κατονοµάζονται «υπερβάσεις
καθήκοντος» αλλά στην πραγµατικότητα ο ίδιος ο
µηχανισµός τις εµπεριέχει. Αποτελούν απαραίτητες
προϋποθέσεις και τεχνικές για τη λειτουργία της
«µηχανοδοµής» του εγκλεισµού. Ο M. Foucault σηµειώνει
χαρακτηριστικά ότι «ολόκληρη η λειτουργία της
(κράτησης) στηρίζεται στην κατάχρηση εξουσίας»
νοείται να εµπεριέχει τέτοιου είδους αρµοδιότητες
αλλά αυτές είναι κατά τα άλλα απαραίτητες για την
υποστήριξη του έργου του εγκλεισµού, οι πράξεις
της αστυνοµίας έρχονται να συµπληρώσουν αυτό το
κενό και να µορφώσουν εκείνο το καθεστώς που
βρίσκεται πέραν του υφιστάµενου δικαίου. Σε αυτή
την περίπτωση, την δικαιοπολιτική απογύµνωση των
µεταναστών και την αναγωγή τους, ως υποκειµένων,
σε πειθήνιους δέκτες κάθε ενδεχόµενης βίας στη
µελλοντική παράδοσή τους στο κοινωνικό σώµα. Κατά
τον W. Benjamin, «το δίκαιο της αστυνοµίας χαράσσει
ακριβώς το σηµείο εκείνο όπου το κράτος είτε λόγω
αδυναµίας είτε λόγω των εµµενών συσχετισµών στο
εσωτερικό µιας έννοµης τάξης αδυνατεί ...µέσω αυτής
της έννοµης τάξης να εγγυηθεί τους εµπειρικούς
σκοπούς που επιθυµεί µε κάθε τίµηµα να επιτύχει»55.
Η αστυνοµική βία ασκείται συµπληρώνοντας
τη λειτουργία του εγκλεισµού, υπερέχοντας του
νοµικού καθεστώτος των χώρων κράτησης. Σε αυτό
το σηµείο έγκειται ο ρόλος της αστυνοµίας και πέραν
των ορίων αυτών των χώρων. Κατά τον G. Agamben
η αστυνοµία κινείται πάντοτε σε µια ΄΄κατάσταση
εξαίρεσης΄΄, όπου «η ισχύς των νόµων αναστέλλεται,
όπου βία και δίκαιο παύουν να διαφέρουν».
Το κράτος είναι ο κυρίαρχος που αποφασίζει
περί της «κατάστασης εξαίρεσης». Το πεδίο της
εξαίρεσης, στο οποίο ενεργεί η αστυνοµία ως
φορέας των επιταγών του κράτους, αποτελεί για
τον C. Schmitt «µια ζώνη αποκλεισµένη από το δίκαιο,
η οποία διαµορφώνει ένα “χώρο ελεύθερο και
δικαιικώς κενό“».
Δεδοµένης αυτής της φύσης της αστυνοµίας
είναι επόµενο η δράση της στην έκτακτη συνθήκη της
«εξαίρεσης» να µην περιορίζεται στα πλαίσια των
χώρων κράτησης. Τέτοια γεγονότα αναστολής του
νό��ου συµβαίνουν, πέρα από τους χώρους αποκλεισµού
των µεταναστών, στο εσωτερικό της κοινωνικής ζωής.
«Μεµονωµένες» πράξεις βίαιης καταστολής στην πόλη
(πρόσφατες φοιτητικές κινητοποιήσεις), «µεµονωµένα»
περιστατικά βασανισµού στα κρατητήρια (πρόσφατα
γεγονότα που πήραν δηµοσιότητα και αναφέρονται
στα Α.Τ. Αγ. Παντελεήµονα, Οµονοίας, Πτολεµαϊδας)
συµβαίνουν καθηµερινά. Καταδεικνύουν δε, έµπρακτα,
το γεγονός ότι το «έκτακτο» καθεστώς των χώρων
κράτησης δεν είναι µια ανωµαλία που διέφυγε του
σύγχρονου ανθρωπισµού αλλά νόµος της σύγχρονης
βαρβαρότητας.
Τα επαναλαµβανόµενα γεγονότα άσκησης
λεκτικής και σωµατικής βίας54, οι «πρωτοβουλίες»
υποβολής επιπλέον ποινών και η τιµωρητική εξουσία
των φυλάκων πάνω στους κρατούµενους συνιστούν
εντέλει άτυπες αρµοδιότητες του προσωπικού που
χειρίζεται την κράτηση. Όταν το υπάρχον δίκαιο δεν
54: ÐáñÜñôçìá â, ðßíáêáò 8 êáé ðåñéãñáöÝò ðáñáñôÞìáôïò ã: óåë. 79-80
55: Benjamin W., Ãéá ìéá êñéôéêÞ ôçò âßáò, óåë. 15, ÅëåõèåñéáêÞ Êïõëôïýñá, ÁèÞíá, 2002
33
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents