2.5/ ÓÕÍÈÇÊÅÓ ÊÑÁÔÇÓÇÓ ÊÁÉ ÁÐÏÔÉÌÇÓÇ ÔÏÕÓ ÁÍÁÄÅÉÎÇ ÔÙÍ ÔÅ×ÍÉÊÙÍ ÅÃÊËÅÉÓÌÏÕ ÊÁÉ ÕÐÏÊÅÉÌÅÍÏÐÏÉÇÓÇÓ 2.5.1/ ÕËÉÊÏÔÇÔÁ: “ÐÅÑÉÆÙÓÇ” ÔÏÕ ÁÍÈÑÙÐÉÍÏÕ ÓÙÌÁÔÏÓ «êáôáíïìÞ ôùí áôüìùí, ôçí åãêáôÜóôáóÞ ôïõò êáé ôï ÷ùñïôáîéêü äéáìïéñáóìü ôïõò, ôçí ôáîéíüìçóÞ ôïõò, ôçí áðüóðáóç áðü áõôÜ ôïõ áíþôáôïõ âáèìïý ôïõ ÷ñüíïõ êáé ôïõ áíþôáôïõ ïñßïõ ôùí äõíÜìåþí ôïõò, ôï äÜìáóìá ôùí óùìÜôùí ôïõò, ôçí áäéÜêïðç êùäéêïðïßçóç ôùí óõìðåñéöïñþí ôïõò, ôçí äéáôÞñçóÞ ôïõò óå ìéáí áäéÜëåéðôç ïñáôüôçôá, ôï ó÷çìáôéóìü ãýñù ôïõò åíüò ïëüêëçñïõ óõóôÞìáôïò ðáñáôÞñçóçò...» M. Foucault Από την είσοδο του µετανάστη στη χώρα, πραγµατώνεται ένα σύνολο από κρίσεις αξιολογικές, διαγνωστικές, προγνωστικές, τυπολογικές αναφερόµενες στο πρόσωπό του. Από τις περιγραφές του εγκλεισµού των µεταναστών στους χώρους κράτησης φαίνεται να συγκροτείται µια, άλλοτε ακούσια και άλλοτε εκούσια, τεχνική κράτησης και περιορισµού. Τα περισσότερα µέσα του εγκλεισµού που υπεισέρχονται δείχνουν να έγκεινται στην τεχνολογία του εγκλεισµού και όχι στη θεωρητική βάση κάποιας ποινής. «ìç÷áíÞ ãéá ôçí åãêáèßäñõóç êáé ôç óôÞñéîç åíüò åßäïõò åîïõóßáò, áíåîÜñôçôçò áðü áõôüí ðïõ ôçí áóêåß» M. Foucault ÅÎÙÔÅÑÉÊÇ ÌÏÑÖÇ ÅÍÁÓ ÌÇ×ÁÍÉÓÌÏÓ ÁÐÏ ÓÇÌÁÔÁ Το συγκρότηµα ή το κτήριο ενός χώρου κράτησης, είτε αυτό της κλίµακας ενός φυλακίου είτε του Αλλοδαπών και του Κορυδαλλού, καθιστά όσο το δυνατόν πιο διακριτική την εξουσία παρόλο που εκεί, όπως φαίνεται, ασκείται σε µέγιστο βαθµό. Η εξωτερική όψη του κτηρίου, η ογκοµετρική του υπόσταση και η επιβλητικότητά του, η περίφραξη και οι ψηλοί τοίχοι του αποτελούν µορφές µονότονες, ταυτόχρονα υλικές και συµβολικές. Τα µυστηριώδη αυτά κελύφη, τα αδιαπέραστα και από τη µια και από την άλλη, περικλείουν τη διεργασία του εγκλεισµού και βρίσκονται ενίοτε µέσα στις πόλεις. Ο χώρος κράτησης µέσα στον αστικό 32: ÐáñÜñôçìá á, óåë. 54 33: ibid. ιστό της Σάµου, που «απ’ έξω φαίνεται µε δυσκολία»32 χαρακτηρίστηκε κατά την περιγραφή ως «το κτήριο φάντασµα...». Ίσως να «φαινόταν ακατοίκητο», γιατί δεν κατοικείται αλλά εγκλείει. Από το εσωτερικό του «δεν ακούγονταν ήχοι... δεν φαινόταν η παραµικρή εικόνα κίνησης...»33 γιατί οι κινήσεις είναι ελεγχόµενες και περιορισµένες. Το νέο κτήριο του Τµήµατος Αλλοδαπών στην Π. Ράλλη δε θα το περιέγραφε κανείς διαφορετικά. Έτσι κι αλλιώς εκεί τα περισσότερα κελιά δεν έχουν άµεση επαφή µε τον εξωτερικό τοίχο του κτηρίου. Ένας περιφερειακός διάδροµος-φίλτρο, πλάτους σχεδόν δύο µέτρων, «µονώνει» το εν λόγω κέλυφος µεταφέροντας την εικόνα της κράτησης ένα επίπεδο µέσα από την όψη. Στο µεγαλύτερο κοµµάτι του κτηρίου οι διερχόµενοι δε βλέπουν τα κελιά, ούτε οι κρατούµενοι βλέπουν έξω. Η κλίµακα είναι µεγάλη και η όψη σχεδόν συµµετρική. Μορφή που ελάχιστοι ξέρουν τι στεγάζει. Λειτουργική δοµή και θεσµός της περιφέρειας της επικράτειας µέσα στο κέντρο του ιστού της µητρόπολης. Στην πλευρά αυτήν του κτηρίου παρατηρεί κανείς µια πολύ χαµηλή κινητικότητα διερχοµένων (εργαζοµένων ή ελάχιστων άλλων σχετιζόµενων µε το χώρο αφού η πρόσβαση οποιουδήποτε άλλου είναι σχεδόν αδύνατη), ενώ ο πραγµατικός χαρακτήρας του παραµένει κρυµµένος στην πίσω πλευρά του. Στην οδό Σαλαµινίας κάθε µέρα, από τις έξι το πρωί µέχρι το µεσηµέρι ή ενίοτε και αργότερα, πλήθος µεταναστών περιµένουν ώρες για να κάνουν κάποια αίτηση, για να ανανεώσουν τη ροζ κάρτα κλπ. Παράλληλα, οι φύλακες της πίσω πύλης δεν τηρούν ούτε τα προσχήµατα. Ασκούν λεκτική και σωµατική βία όταν οι µετανάστες δεν καταλαβαίνουν ή δεν υπακούουν αµέσως στα -σχεδόν στρατιωτικάπαραγγέλµατά τους. Τελικά ελάχιστοι καταφέρνουν να τελειώσουν µέσα σε δυο τρεις µέρες και η διαδικασία επαναλαµβάνεται επ’ άπειρον. Σε αντίστοιχα κτήρια των συνόρων ή περιοχών εκτός πόλεων, οι όγκοι τους δίνουν την αίσθηση µικρότερης κλίµακας αλλά και πάλι υστερούν σε ζωή και διαφάνεια. Η εξωτερική εικόνα δε µαρτυρά τη λειτουργία του κτηρίου και αυτό φαίνεται ενίοτε ακατοίκητο. Η στέγαση σε πρώην αποθήκες, σε εγκαταλελειµµένες βιοµηχανίες, σε στρατώνες µαρτυρά την εγκατάλειψη και την απουσία ζωής αλλά και ένα σύνολο από συµβολισµούς. Η πρώην αποθήκη εµπορευµάτων στη Βέννα φαίνεται να µην έχασε σήµερα τη λειτουργία της «φιλοξενώντας» άτοµα που θα παραµείνουν εκεί µέχρι την «εισαγωγή» τους στην εγχώρια παραγωγή ή την «εξαγωγή» τους στη χώρα προέλευσης. 25