της παγκοσμιοποίησης, που παραμένουν ακόμη και σήμερα, προδίδουν ότι η Λέσβος υπήρξε ένα μεγάλο πέρασμα, ενώ το Κέντρο Κράτησης της Παγανής και οι άσχημες συνθήκες διαβίωσης σε αυτό υπήρξε απάνθρωπη, εξευτελιστική και προσβλητική8. Τόποι στο «Πουθενά», Σημεία, Σύνορα, Μη-Τόποι Όλες οι παραπάνω αντιφάσεις και αμφισημίες είναι που καθιστούν το Κέντρο Κράτησης Παγανής μη τόπο. Σε αυτό το κείμενο, χρησιμοποιώντας την έννοια της ετεροτοπίας του Foucault (1967), επιχειρώ να παρουσιάσω το Κέντρο Κράτησης της Παγανής πρώτον, ως μια ετεροτοπική τοποθεσία, δηλαδή ως έναν πραγματικό χώρο ο οποίος αποτελεί ωστόσο αντανάκλαση της ουτοπίας, της ιδεατής, δηλαδή, εικόνας της κυρίαρχης κοινωνίας. Δεύτερον, θα δείξω την ιδιαίτερη σύμπλεξη που διέκρινα ανάμεσα στους τόπους, τα σύνορα και τους περάτες τους. Στην ιδεατή της μορφή, αυτή η σύμπλεξη είναι μια ουτοπία. Στον αντίποδα, όταν για παράδειγμα οι περάτες των συνόρων δεν έχουν τα απαραίτητα ταξιδιωτικά έγγραφα, η είσοδος τους στους τόπους δεν είναι τίποτε άλλο παρά είσοδος στους μη τόπους (φυλακές και κρατητήρια), «στο βασίλειο της ετεροτοπίας» για να δανειστώ έκφραση του Agier (2010). Τα κέντρα κράτησης αποτελούν παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο μια μετανεωτερική κοινωνία μεταχειρίζεται τα απορρίμματά της, κατά τη διατύπωση του Bauman (2005), επινοώντας τόπους, χώρους, χωματερές, εντός ή εκτός των ορίων της, για να τα θάψει. Οι απρόσκλητοι και ανεπιθύμητοι επισκέπτες, οι λαθραίοι μουσαφίρηδες (πρόσφυγες και μετανάστες χωρίς χαρτιά) αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα απόβλητων της ρευστής εποχής που ζούμε, καθώς η σύγχρονη εποχή της παγκόσμιας κινητικότητας ανθρώπων, αγαθών και κεφαλαίου είναι εποχή της ελεύθερης κινητικότητας και αεικινησίας, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο για όλους. Η εποχή που διανύουμε χαρακτηρίζεται από την αμφιταλάντευση ανάμεσα, από τη μία 8 Πρόσφατα αρκετές χώρες της Ευρώπης όπως είναι η Γερμανία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Γαλλία, η Αγγλία αρνήθηκαν να κάνουν χρήση της Συνθήκης του Δουβλίνο ΙΙ λόγω της έλλειψης συστήματος παροχής ασύλου, καταδικάζοντας με αυτό τον τρόπο την Ελλάδα για καταπάτηση ανθρώπινων δικαιωμάτων. Βλ. έκθεση της ΜΚΟ ΑΙΤΗΜΑ, «Ανεπιθύμητοι Άνθρωποι: Παράνομες Απελάσεις Αιτούντων Άσυλο από την Ελλάδα», Οκτώβριος 2009. 7