4.3. ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΌ ΠΛΑΊΣΙΟ Ως εθνικός μηχανισμός για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις επιστροφές, ο Συνήγορος συνεργάζεται επίσης με τον Υπεύθυνο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων του FRONTEX που του κοινοποιεί, σύμφωνα με τον σχετικό ευρωπαϊκό Κανονισμό (άρ. 111 παρ. 4 Κανονισμού ΕΕ 2019/1896), τις καταγγελίες για παραβίαση δικαιωμάτων σε επιχειρήσεις του FRONTEX από πράξεις των εμπλεκομένων οργάνων του κράτους – μέλους (επανεισδοχές, επαναπροωθήσεις, κ.ά.). Ο Συνήγορος, όπως προβλέπει ο Κανονισμός ΕΕ 2019/1896 για τους εθνικούς μηχανισμούς εξωτερικού ελέγχου, συνεχίζει να μετέχει με 8 στελέχη του στην ευρωπαϊκή δεξαμενή παρατηρητών (EUPoolofMonitors) του FRONTEX για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αναγκαστικής επιστροφής, διατηρώντας παράλληλα τις επιφυλάξεις του για το γεγονός ότι η ευρωπαϊκή δεξαμενή εσωτερικοποιεί τον έλεγχο των επιστροφών που συντονίζει, αλλά και ελέγχει, ο FRONTEX. Για τον λόγο αυτό, ο Συνήγορος συνεχίζει τη συνεργασία με ομόλογούς του ανεξάρτητους θεσμούς άλλων κρατών – μελών στις Ε.Ε. για την ενίσχυση της διαφάνειας στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας δικτύωσης που έχει αναλάβει («Πρωτοβουλία του Ναυπλίου»), την οποία στηρίζει το Συμβούλιο της Ευρώπης. Τέλος, ο Συνήγορος παρακολουθεί τις εξελίξεις του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο είχε προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2020. Στα τέλη του 2023, το Συμβούλιο της Ε.Ε. και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία για τη μετανάστευση και το άσυλο, μέσω μιας σειράς Κανονισμών που θα επηρεάσουν και τη διαχείριση των επιστροφών. Ο Συνήγορος σημειώνει ότι η διαδικασία επιστροφών, για να είναι αποτελεσματική, θα πρέπει να διασφαλίζει τον πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων – βάσει του ενωσιακού και διεθνούς δικαίου – και να τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. Προς τον σκοπό αυτό, ο αποτελεσματικός έλεγχος της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων στα σύνορα από ανεξάρτητο μηχανισμό αποτελεί ζητούμενο, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. (FRA)199, μέσω της αξιοποίησης της υφιστάμενης αρμοδιότητας και τεχνογνωσίας εθνικών Μηχανισμών, όπως ο Συνήγορος, με τα μέγιστα εχέγγυα ανεξαρτησίας. 199. European Union Agency for Fundamental Rights, Establishing national independent mechanisms to monitor fundamental rights compliance at EU external borders: practical guidance στο https://fra.europa.eu/en/publication/2022/border-rights-monitoring. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2023 135