ΕΙΣΑΓΩΓΉ Το 2023, το πολιτικό, γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον, τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα, υπήρξε, για μακρά διαστήματα, ιδιαίτερα ασταθές, ενίοτε και ζοφερό. Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία και οι εμφύλιες συρράξεις στη Λιβύη, οι νέες εστίες γεωπολιτικής αστάθειας και ανθρωπιστικής κρίσης στη Μέση Ανατολή, η εντεινόμενη πληθωριστική κρίση στην Ευρώπη και, ιδίως, στην Ελλάδα, οι διαδοχικές συντριπτικές τραγωδίες, το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, οι ανεξέλεγκτες πυρκαγιές, οι καταστροφικές πλημμύρες, η τραγωδία του ναυαγίου ανοικτά της Πύλου, καθόρισαν το πλαίσιο σε εθνικό και περιφερειακό/διεθνές επίπεδο και στιγμάτισαν το 2023. Σε ονομαστικούς όρους, σύμφωνα με τον προϋπολογισμό που κατατέθηκε στα τέλη του 2023, το Α.Ε.Π. αναμένεται το 2024 να προσεγγίσει το αντίστοιχο του 2009, του τελευταίου έτους πριν την είσοδο της χώρας στη «μνημονιακή» περίοδο. Απαιτήθηκαν 15 χρόνια, προκειμένου ο παραγόμενος πλούτος της χώρας να επανέλθει στο σημείο που βρισκόταν πριν από την περιπέτεια της δημοσιονομικής προσαρμογής. Ζητούμενο, ωστόσο, παραμένει η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, η μείωση της υπερβολικής εξάρτησης της ελληνικής οικονομίας από την κατανάλωση και η αύξηση του μεριδίου που αναλογεί στις εξαγωγές αλλά και τις επενδύσεις, στη διαμόρφωση του εθνικού πλούτου. Η διατήρηση των εξαιρετικά υψηλών τιμών ενέργειας – με παράλληλη υποχώρηση, έως πλήρη εξαφάνιση – της κρατικής επιδότησης των λογαριασμών κατανάλωσης, συνέτεινε καθοριστικά στην επέλαση πληθωριστικών τάσεων, τόσο στα αγαθά όσο και στις υπηρεσίες, πιέζοντας έτι περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, υποβαθμίζοντας τις συνθήκες διαβίωσής τους και αυξάνοντας τον αριθμό όσων αντιμετωπίζουν το φάσμα της φτώχειας. Ενδεικτικό της οξύτητας των προκλήσεων στη κοινωνία, στην οικονομία αλλά και στην ανταπόκριση της διοίκησης στην αλματώδη αύξηση του κόστους κατανάλωσης των διαφόρων μορφών ενέργειας και την άνοδο του πληθωρισμού σε επίπεδα περασμένων δεκαετιών, αποτελεί και το γεγονός ότι, για δεύτερη συνεχή χρονιά, τα θέματα που σχετίζονται με το οικιστικό περιβάλλον, τη λειτουργία των επιχειρήσεων και την παροχή υπηρεσιών και αγαθών κοινής ωφελείας καταλαμβάνουν την πρώτη θέση σε αριθμό αναφορών που δέχθηκε η Αρχή κατά το 2023. Αξιοσημείωτη είναι και η υποχώρηση, σε απόλυτους αριθμούς, των αναφορών που σχετίζονται με την κοινωνικοασφαλιστική διοίκηση, εν πολλοίς αποτέλεσμα της μείωσης του χρόνου για την έκδοση συντάξεων. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2023 13