ΕΘΝΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΩΝ & ΤΗΣ ΚΑΚΟΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ 2020-2021
τουργίας των φυλακών και των λοιπών χώρων κράτησης με άμεσες επιπτώσεις
στη διαμόρφωση των συνθηκών κράτησης, όπως τα μέτρα ασφαλείας, η επάρκεια
προσωπικού, η μέριμνα για την έγκαιρη αντιμετώπιση ιδιαίτερων αιτημάτων ή συμπεριφορών και η διαχείριση εκτάκτων περιστατικών.
Παράλληλα, ο ΕΜΠ αξιοποίησε μια σειρά παρεμβάσεων του Συνηγόρου του Πολίτη, κατόπιν σχετικών αναφορών κρατουμένων σε καταστήματα κράτησης, για
να αξιολογήσει τις συνθήκες εντός των χώρων αυτών. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις που καταγράφονται στην παρούσα έκθεση αφορούν προβλήματα για την ικανοποίηση αιτημάτων για μεταγωγή λόγω φοίτησης, για πρόσβαση σε αποφάσεις
μεταγωγής, για μεταγωγή για ιατρικές εξετάσεις και νοσηλεία, για πρόσβαση σε
υπηρεσίες υγείας, για ιατροφαρμακευτική κάλυψη κρατούμενων χωρίς ΑΜΚΑ/
ΠΑΑΥΠΑ, για πιστοποίηση αναπηρίας κ.α.
Πρωταρχική μέριμνα του Μηχανισμού, κατά την εφαρμογή από τη διοίκηση μέτρων περιορισμού της πανδημίας στους χώρους κράτησης, αποτέλεσε η τήρηση
της αναλογικότητας ανάμεσα στη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας και την προάσπιση των δικαιωμάτων των κρατουμένων, παρεμβαίνοντας με την κατάθεση
συγκεκριμένων προτάσεων και συστάσεων ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε
χώρου από τις πρώτες ημέρες της πανδημίας.
Από τα σχετικά πρώτα στάδια της εξάπλωσης της πανδημίας, ο ΕΜΠ εξασφάλισε διαρκή ενημέρωση για την τήρηση και αποτελεσματικότητα των σχετικών
υγειονομικών πρωτοκόλλων στα καταστήματα κράτησης, ιδίως σε σχέση με την
εμφάνιση και διαχείριση κρουσμάτων. Από την αξιολόγηση των δεδομένων προκύπτει, ότι η μη εφαρμογή αποσυμφορητικών μέτρων υπήρξε καταλυτική για το
βαθμό αποτελεσματικότητας μέτρων και πρωτοκόλλων που αποσκοπούσαν στη
προστασία της υγείας. Ο αποκλεισμός, δε, των κρατουμένων από κάθε επαφή με
την ελεύθερη κοινότητα (διακοπή αδειών και επισκεπτηρίων, απαγόρευση μεταγωγών σε νοσοκομεία πλην εκτάκτων περιστατικών) συντέλεσε σημαντικά στη
δημιουργία περιβάλλοντος υψηλού κινδύνου.
Σε ό,τι αφορά τα αστυνομικά κρατητήρια, ο Συνήγορος επανέλαβε την πάγια θέση
του, ότι τα κρατητήρια είναι εξ ορισμού ακατάλληλα για διοικητική κράτηση αλλοδαπών προς απέλαση.
Και στα ψυχιατρικά καταστήματα, όπως και στα καταστήματα κράτησης, τα ληφθέντα μέτρα πρόληψης για την πανδημία αφορούσαν ιδίως τη διακοπή αδειών εξόδου και διανυκτέρευσης σε νοσηλευόμενους, την διακοπή δια ζώσης επισκεπτηρίων, την ελεγχόμενη είσοδο ατόμων στις κλινικές, την εντατικοποίηση μέτρων
καθαριότητας και υγιεινής, την αναστολή λειτουργίας τακτικών και εξωτερικών
10