τα κάγκελα που έχουν άµεση πλέον επαφή µε το
εσωτερικό του κελιού, που αποτελούν «τοίχο» του
κελιού. Υπάρχει δηλαδή η παραµονή εγκλείστου
και φύλακα, για δευτερόλεπτα, σε έναν ενδιάµεσο
χώρο αµηχανίας, µεταξύ κελιού και διαδρόµου,
µεταξύ εξαναγκασµένης κίνησης και καταναγκαστικής
στασιµότητας. Κατάσταση και µορφή που συναντάται
σε πολλές φυλακές.
Για τα κρατητήρια της Γ.Α.Δ. Χίου,61
πρόσφυγας, φυλακισµένος εκεί το 1997, αναφέρει
ότι δεν επιτρεπόταν να κατέχουν οι κρατούµενοι
οποιοδήποτε αντικείµενο (ούτε µαχαιροπίρουνα),
γεγονός που, αν λάβουµε υπόψη τη γνώση των
δυσµενών συνθηκών του χώρου από τους υπευθύνους,
αφορά στην αποτροπή ενδεχόµενης απόδρασης ή
απόπειρας αυτοκτονίας. Για τον παραπάνω χώρο
κράτησης ο πρώην έγκλειστος λέει ότι υπήρχε στο
ισόγειο µια αίθουσα σχεδόν άδεια, µε δύο τρεις
καρέκλες µεταβαλλόµενου ύψους και ένα τραπέζι. Σε
αυτό το χώρο αναφέρει ότι οι αστυνοµικοί ασκούσαν
σωµατική βία και ότι όταν συνέβαινε αυτό έκλεινε
η πόρτα αυτής της αίθουσας. Δεν είναι γνωστή η
ακριβής χρήση του συγκεκριµένου χώρου. Το γραφείο
των φυλάκων ήταν ακριβώς απέναντι στον ίδιο όροφο.
Στην αίθουσα αυτή ο κρατούµενος είχε παρατηρήσει
γάντζους σαν αυτούς που χρησιµοποιούνται για
κρεµάστρες ρούχων οι οποίοι όµως βρίσκονταν σε
µεγάλο ύψος του τοίχου. Ο ίδιος αναφέρει ότι τα
ίδια ακριβώς «εξαρτήµατα» είχε παρατηρήσει σε
κελί φυλακής στην Τουρκία, τα οποία προορίζονταν
για απαγχονισµό και ότι σε κάποιες περιπτώσεις
αυτά βρίσκονται µέσα σε εντοιχισµένες ντουλάπες,
πάλι σε µεγάλο ύψος και προορίζονται για τον ίδιο
σκοπό.
Στα κρατητήρια του Α.Τ. Αλεξανδρούπολης62
αναφέρεται από πρόσφυγα πρώην κρατούµενο ότι
η αίτηση παροχής πολιτικού ασύλου δεν ήταν µόνο
µια τυπική γραφειοκρατική πράξη. Η διαδικασία των
ερωτήσεων ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια της
απαιτούµενης διαδικασίας για την αίτηση ασύλου και
έφτανε να αφορά στη δράση πολιτικών οργανώσεων
της Τουρκίας και ατόµων. Όταν για να κάνει κανείς
αίτηση για πολιτικό άσυλο πρέπει να υποβληθεί σε
πραγµατική ανάκριση, τότε η όλη διαδικασία (άσκησης
του εν λόγω δικαιώµατος) αποκτά τιµωρητικό
χαρακτήρα.
Για το χώρο κράτησης του Ελληνικού,63
που επίσης είναι σχετικά πρόσφατος, αναφέρεται
από πρόσφυγα ότι η µορφή µικρού, µακρόστενου,
αποστειρωµένου χώρου, µε δύο κρεβάτια στη µια
πλευρά, όπου κρατούνται δύο άτοµα, που συνάντησε
στον εν λόγω χώρο του θύµισε λευκό κελί της
61:
62:
63:
64:
65:
ibid., óåë. 53
ibid., óåë. 49
ibid., óåë. 55
ðáñÜñôçìá á, óåë. 61
ðáñÜñôçìá á, óåë. 61
��ουρκίας. Αναφέρει επίσης ότι το γεγονός του
εγκλεισµού πολλών ατόµων διαφορετικών εθνικοτήτων
σε έναν τόσο µικρό χώρο λειτουργεί σαν ένα είδος
αποµόνωσης.
Γενικά για τους σύγχρονους χώρους κράτησης
στην Ελλάδα, υπάλληλος της Διεθνούς Αµνηστίας
αναγνωρίζει ότι τείνουν να γίνουν σταδιακά φυλακές.64
Ο ίδιος αναφέρει σχετικά µε τα κρατητήρια του
Αλλοδαπών στην Αλεξάνδρας (που προηγήθηκαν των
σηµερινών) ότι η συνάντηση των δικηγόρων µε τους
κρατούµενους γινόταν σε µικρή αίθουσα, παρουσία
του φύλακα, ενώ µεταξύ τους (µεταξύ κρατουµένου
και δικηγόρου) παρεµβάλλονταν κάγκελα. Το ίδιο
συµβαίνει και στο σηµερινό Αλλοδαπών, µε την
παρεµβολή τζαµιού µεταξύ επισκέπτη και κρατούµενου
(σύµφωνα µε υπάλληλο του GCR). Η διαδικασία αυτή
ως γνωστό, γίνεται κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο στις
περισσότερες φυλακές.
Ένας υπάλληλος της Διεθνούς Αµνηστίας
αναφέρεται σε «εικόνα φυλακής» περιγράφοντας
τις «πολύχρωµες κουβέρτες µε τα πράγµατα των
κρατουµένων ριγµένα πάνω, το πολυκαιρισµένο
µωσαϊκό και τους πεσµένους σοβάδες». Την ίδια
παρατήρηση κάνει για το Αλλοδαπών η υπάλληλος
της «Ιατρικής Παρέµβασης»65 αναφερόµενη στα
τσιµεντένια κρεβάτια µε επικάλυψη γρανίτη, στους
σοµόν τοίχους, στο πάτωµα που είναι ακόµα
τσιµεντένιο και έχουν σκοπό να το καλύψουν µε
συνθετικό δάπεδο για την αποφυγή απόπειρας
αυτοκτονίας µε τυχόν σπασµένα πλακίδια. Η ίδια
χαρακτηρίζει τα κελιά «νεκροθαλάµους», καθιστώντας
τον παραλληλισµό µε κελί φυλακής υπερβολικά
ήπιο για το νεόκτιστο κτηρίο Αλλοδαπών Αττικής.
Σηµειώνεται ότι από την ίδια ερωτώµενη αναφέρθηκε
ότι στο Αλλοδαπών υπάρχουν και δύο ή τρία «τυφλά»
κελιά ανηλίκων, µορφή που επίσης ξεπερνά αυτή της
σύγχρονης φυλακής, φέρνοντας στο νου τα υπόγεια
µπουντρούµια των µεσαιωνικών χρόνων. Στον ίδιο
χώρο, του Αλλοδαπών στην Π. Ράλλη, οι κάµερες είναι
τοποθετηµένες, σε συχνά διαστήµατα, κατά µήκος της
οροφής του διαδρόµου που εκτείνεται παράλληλα µε
τα κελιά και κατ’ αυτό τον τρόπο η ορατότητά τους
φτάνει και στο εσωτερικό των κελιών. Η δυνατότητα
έτσι συνεχούς παρατήρησης, η διαρκής έκθεση
των προσωπικών στιγµών (που δεν είναι ηθεληµένη
από τον παρατηρούµενο) και η συνείδησή της από
τους εγκλείστους, αποτελεί «πανοπτισµό», ακραίο
σωµατικό καταναγκασµό και ψυχολογική βία. Για τον
ίδιο χώρο η ίδια αναφέρει ότι µέχρι τώρα έχουν
γίνει επανειληµµένα απόπειρες αυτοκτονίας από
κρατούµενους.
Εξάλλου, σε έκθεση της Διεθνούς Αµνηστίας
35
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents